Xu Hướng 2/2023 # Miếu Bà Bình Nhâm, Một Di Tích Nhiều Giá Trị # Top 6 View | Apim.edu.vn

Xu Hướng 2/2023 # Miếu Bà Bình Nhâm, Một Di Tích Nhiều Giá Trị # Top 6 View

Bạn đang xem bài viết Miếu Bà Bình Nhâm, Một Di Tích Nhiều Giá Trị được cập nhật mới nhất trên website Apim.edu.vn. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất.

Miếu Bà Bình Nhâm, một di tích nhiều giá trị

Hạ Trúc

25/07/2012

1/ Lịch sử hình thành

Bình Nhâm là một xã của Thị xã Thuận An, là vùng đất nổi tiếng với những vườn cây trĩu quả, với đặc sản sầu riêng, măng cụt, với bánh bèo bì, với khu du lịch Cầu Ngang, là điểm đến của nhiều tour du lịch sinh thái, miệt vườn trong và ngoài tỉnh.

Năm 1914, bà con nhân dân vùng Bình Nhâm hiện nay đã góp công, góp của cùng nhau xây dựng ngôi miếu thờ bà chúa chung của cả vùng – bà Chúa Xứ. Tương truyền Bà vốn là một người con của đất Bình Nhâm, sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này, có nhiều công lao đóng góp để xây dựng quê hương mình nên khi bà mất, nhân dân tưởng nhớ công ơn Bà đã lập miếu thờ. Không ai nhớ tên, tuổi của Bà, trong tâm thức của nhân dân, Bà được đồng nhất với Bà Chúa Xứ – bà mẹ xứ sở của người Việt, người bảo vệ quê hương, thôn ấp. Ban đầu, miếu chỉ là một gian nhà nhỏ bằng thân cây, lợp lá đơn sơ, tọa lạc tại ấp Bình Phước, xã Bình Nhâm. Năm 2002, dưới sự phát động của ban trị sự miếu, nhân dân trong vùng đã chung tay đóng góp để xây dựng lại ngôi miếu cho khang trang, to đẹp hơn. Hai nhà mạnh thường quân đóng góp nhiều nhất lúc bấy giờ là ông Tư Trị (chủ hãng cám Bình Nhâm) và ông Năm Bình. Từ đó, miếu bà Bình Nhâm có diện mạo như ngày hôm nay.

Là một trong số ít miếu có tuổi đời gần 100 năm, nguyên vẹn sau hai cuộc chiến tranh chống Pháp, chống Mỹ, chứng kiến ngày độc lập cũng như sự đổi mới của quê hương, đất nước, miếu Bà Bình Nhâm thực sự là một chứng nhân lịch sử, là nơi lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa.

2/ Giá trị vật thể

Giống như ở đình, khi bước vào miếu chúng ta thấy một tấm bình phong án ngữ. Trên tấm bình phong, phía trước đắp nổi hình Ông Hổ, phía sau đắp nổi hình tượng Rồng uốn lượn trong mây. Bốn cột của bình phong đều có câu đối bằng chữ Hán.

Miếu Bà Bình Nhâm là một trong ít ngôi miếu có kiến trúc to, đẹp theo kiểu sắp đọi, gồm hai nếp nhà xếp liền nhau. Gian nhà võ ca, là nơi để các đoàn hát bóng biểu diễn, được xây dựng sau này, kiến trúc mới hơn, cột kèo bằng xi măng, mái được lợp bằng ngói ống kiểu Trung Quốc, diềm ngói và hàng ngói men xanh. Nóc mái đắp nổi hình thuyền, trên có gắn tượng lưỡng long chầu nguyệt bằng gốm men xanh. Dọc theo đường bờ nóc là các tượng tráng men nhiều màu sắc: ông mặt trời, bà mặt trăng, cá hóa rồng tượng trưng cho âm dương hòa hợp, sung túc, thiêng liêng.

Gian chánh điện – nơi đặt các trang thờ Bà, Tả ban, Hữu ban, Tiền hiền, Hậu hiền, mái lợp ngói âm dương được nâng đỡ bằng 4 cột gỗ lớn có tuổi đời cả trăm năm. Trong hai gian chánh điện và gian võ ca gồm tất cả 8 cặp câu đối chữ Hán, một cặp câu đối tiếng Việt, 6 bức hoành phi lớn, 6 khám thờ. Các chữ được đắp nổi hoặc chạm trổ trên nền hoa văn rồng, phụng, rùa, sen, sóng, nước,… sơn son thiếp vàng, vừa có ý nghĩa ca ngợi thần thánh, vừa có giá trị nghệ thuật thư pháp và thể hiện nghệ thuật chạm gỗ tinh xảo của người thợ Bình Dương. Những đồ dùng trong miếu: lư hương, bình bông, chân đèn… đều là những sản phẩm gốm của đất Bình Dương. Ngoài ra, trong khuôn viên miếu còn có nhà trù rộng rãi là nơi ban trị sự miếu tổ chức hội họp và là nơi tiếp đãi quan khách gần xa trong những dịp vía Bà

Miếu Bà Bình Nhâm là một ngôi miếu có kiến trúc đẹp, độc đáo, là sự kết hợp giữa gỗ và gạch ngói, giữa nghệ thuật chạm khắc cùng nghệ thuật đắp nổi, là sự kết hợp văn hóa giữa người Việt, người Hoa, giữa truyền thống và hiện đại, là minh chứng cho sự tài hoa, khéo léo của người thợ đất Bình Dương.

3/ Giá trị phi vật thể

Giá trị phi vật thể của miếu Bà trước hết đó là giá trị nhân văn, thể hiện niềm mong ước mà cha ông đã gửi gắm qua những câu đối, những bức hoành phi viết bằng chữ Hán

            - Gian võ ca.

Hoành phi:                                德 配 天

Đức phối thiên

Hoành phi bên phải:                  元 戎 大 德

                                                Nguyên nhung đại đức

Hoành phi giữa:                        元 戎 聖 德

                                                Nguyên nhung thánh đức

Câu đối:                        主 聖 南 邦 蕩 蕩 威 恩 仁 護 國

                                    Chúa thánh nam bang đãng đãng uy ân nhân hộ quốc

                                    處 神 越 地 洋 洋 盛 德 義 庇 民 

                                    Xứ thần việt địa dương dương thịnh đức nghĩa tí dân.

Hoành phi bên trái:                    靈 通 濩 境

                                                Linh thông hoạch cảnh

Hoành phi:                                萬 古 英 靈

                                                Vạn cổ anh linh

Câu đối:                        富 壽 康 寧 總 是 仁 慈 成 事 業

                                    Phú thọ khang ninh tổng thị nhân từ thành sự nghiệp

                                    貴 財 利 樂 皆 由 忠 孝 永 基 圖

                                    Quý tài lợi lạc giai do trung hiếu vĩnh cơ  đồ.

Câu đối:                        顯 聖 南 邦 濩 國 康 寧 乘 萬 古

                                    Hiển thánh nam bang hoạch quốc khang ninh thừa vạn cổ

                                    出 神 越 地 庇 民 昌 阜 立 千 秋

                                    Xuất thần việt địa tí dân xương phụ lập thiên thu.

– Gian chánh điện

Hoành phi:                    恩 光 普 照

                                    Ân quang phổ chiếu

Câu đối:                        寶 鼎 香 飄 氣 結 成 金 鳳 彩

                                    Bảo đỉnh hương phiêu khí kết thành kim phụng thái

                                    銀 臺 燭 耀 祥 光 吐  出 玉 龍

                                    Ngân đài chúc diệu tường quang thổ xuất ngọc long

Hoành phi:                    濩 祜 村中

                                    Hoạch hỗ thôn trung     

Câu đối             聖 德 杜 千 秋 永 保 黎 民 常 樂 業

                                    Thánh đức đỗ thiên thu vĩnh bảo lê dân thường lạc nghiệp

                                    神 恩 靈 萬 載 綿 長 村 社 共 安 居

                                    Thần ân linh vạn tải miên trường thôn xã cộng an cư      

Câu đối             主 忠 信 享 克 誠 禱 必 通 求 必 應

                                    Chủ trung tín hưởng khắc thành đảo tất thông cầu tất ứng

                                    使 方 民 愛 其 賜 赫 厥 聲 濯 厥 靈

                                    Sứ phương dân ái kỳ tứ hách quyết thanh trạc quyết linh

Bên phải là ban 前 賢

                                    Tiền hiền

Câu đối:                        神 恩 普(博) 鄉 中 鄰 邑 並 康 寧

                                    Thần ân phổ (bác) hương trung lân ấp tịnh khang ninh

                                    聖 德 霑 濡 內 籍 外 民 同 富 壽

                                    Thánh đức triêm nhu nội tịch ngoại dân đồng phú thọ

Bên trái là ban   後賢

                                    Hậu hiền

Câu đối:                        主 增 元 君 仁 (?) 三 江 安 世 界

                                    Chúa tăng nguyên quân nhân (?) tam giang an thế giới

                                    處 尊 聖 德 施 恩 四 海 顯 乾 坤

                           Xứ tôn thánh đức thi ân tứ hải hiển càn khôn

Bài vị:                           主處娘娘

                                    Chúa xứ nương nương

Bài vị Tả ban     :           令 四 男 証 明 降 下                  

                                    Lệnh tứ nam chứng minh giáng hạ

Bài vị Hữu ban: 令 姑 証 明 降 下

                                    Lệnh cô chứng minh giáng hạ

Giá trị văn hóa phi vật thể còn được thể hiện ở lệ cúng hàng năm từ tối ngày 13/8 đến trưa ngày 14/8. Mỗi lần cúng miếu thực sự là ngày hội của bà con quanh vùng. Mặc dù tổ chức khá bài bản, quy mô với những lễ như Lễ An vị, Túc yết, hát bóng, hát Địa Nàng nhưng cũng như phần đa miếu trên địa bàn Bình Dương, nghi lễ ở miếu diễn ra khá đơn giản, chú trọng vào phần hội hơn là phần lễ và có những nét khác biệt mang đặc trưng của lễ cúng miếu. Ngay từ ngày 10/8, ban quý tế đình đã họp mặt kết toán tài chính năm cũ và dựa vào nguồn kinh phí nhiều ít để tổ chức. Cũng trong ngày này, ban quý tế tổ chức phân công nhiệm vụ mọi người vào từng ban cụ thể như ban tế, ban tiếp tân, ban tài chính, ban nấu ăn… và mọi người cùng nhau quét dọn, rau nửa bụi bặm trong và ngoài miếu. Mọi khâu chuẩn bị tới sáng 13 là hoàn thành, bà con trong thôn ngoài xóm ra vào tấp nập, ai cũng muốn chung tay dọn dẹp, trang hoàng miếu để đón Bà. Chương trình văn nghệ gồm các tiết mục văn nghệ của Hội người cao tuổi, của các nhóm, CLB Đờn ca tài tử của địa phương tới góp vui càng làm cho không khí nơi miếu nhộn nhịp, vui vẻ. Lễ Túc yết vào 12 giờ khuya. Lễ vật là một con heo màu trắng được tắm rửa sạch sẽ, dắt lên “ra mắt” Bà rồi mới đem yết. Người ta đem một ít huyết, 1 nhúm lông heo chôn ở gốc cây bất kỳ trong khuôn viên miếu; một miếng thịt sống đặt ở bàn Ông Hổ; những ban khác đặt mỗi ban một “tợ” thịt luộc.

Chương trình chiếm nhiều thời gian nhất, được mong đợi nhất, thể hiện rõ nhất sự khác biệt của cúng miếu với cúng đình là Hát/múa bóng rỗi và chặp Địa Nàng. Từ gần 30 năm nay, người đứng ra Hát rỗi ở miếu Bình Nhâm chỉ có một, đó là bà Ba Đón. Bà năm nay đã 94 tuổi, là người con của đất Bình Nhâm, hát bóng đã hơn 70 năm, bà là cây đại thụ của làng hát bóng của TX. Thuận An nói riêng, tỉnh Bình Dương nói chung. Tuổi đã cao, không thể tự mình đi xa được nên ngay từ tối ngày 13 bà đã kêu con cháu trong nhà chở Bà cùng mâm vàng, mâm bạc, trầu cau (những lễ vật dâng Bà trong chặp hát/múa bóng) ra miếu. Bà sẽ ngủ lại ở miếu để sớm hôm sau hát/múa rỗi để dâng Bà. Hát bóng rỗi ở miếu Bình Nhâm gồm các xấp: Rỗi vào đám (do bà Ba Đón đảm nhiệm); rỗi mời Bà (3 xấp), rỗi mời Ông (Quan Thánh Đế Quân cùng hai người con của mình là Châu Xương và Quan Bình); rỗi mời Cô; rỗi mời Cậu; rỗi mời Tiên ở bàn Tổ (Bát Tiên – những nhân vật trong Đạo Giáo Trung Hoa); rỗi mời Chiến sĩ, rỗi An vị. Hát rỗi là hát nghi lễ, bà bóng thay mặt nhân dân bá tánh trong vùng mời Bà về chứng lễ và dâng lời cầu mưa thuận gió hòa, dân khang vật thịnh… lên Bà. Tuy là nghi lễ nhưng lại được thể hiện bằng điệu hát khi thì thánh thót, vút cao, lúc lại nỉ non, ai oán tạo nên nhiều cung bậc cảm xúc trong lòng người nghe.

Đi đôi với “hát rỗi” là “múa bóng” gồm các tiết mục: múa dâng chén bông, múa dâng lộc, múa dâng bông huệ, múa trống chầu đẹp mắt, vừa đủ tính trang trọng của một nghi lễ, vừa gần gũi với đời sống thường ngày, thỏa mãn nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của nhân dân.

Năm nay (2011), một người trong xã đã “cúng” một chặp Địa Nàng để “làm vui cho Bà”. Là một chặp bóng – tuồng hài hước, hoạt cảnh mà hai nhân vật Địa, Nàng cùng ứng tác: Địa đòi ăn, Địa đau đẻ, Địa chấm chè tạo nên tiếng cười sảng khoái cho người xem.

Trong suốt thời gian diễn ra lễ cúng, ngôi miếu thường ngày tĩnh lặng, nay tấp nập người ra vào. Người đi xe, người đi bộ và ai cũng xách một xách trái cây, một bó hoa hay một mâm xôi, đặt lên trang, thắp hương, miệng lầm rầm khấn vái, khi về chỉ lấy lại một ít trái cây, một bông hoa hay xắt một vắt xôi để lấy lộc. Trong tâm thức của người dân chúng ta, tính Mẹ luôn đồng nhất với sự thiêng liêng, sự chở che, bảo bọc. Có lẽ vì vậy mà người ta tìm tới miếu Bà để giãi bày nỗi niềm, để tìm sự an ủi, yên bình, để cầu xin những điều mà vì những giới hạn của bản thân trong cuộc sống con người không thể vượt qua được. Năm tháng qua đi và miếu Bà Bình Nhâm đã và đang chứng kiến, tích trữ, lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa, tâm linh cho những thế hệ mai sau.

Hạ Trúc

Cây Giống Mới Có Nhiều Giá Trị Dinh Dưỡng

“Cây Mâm xôi” loại quả dường như chỉ quen thuộc với người dân phương Tây hiện giờ đã có khá nhiều ở Việt Nam. Với hương vị thơm ngon ngọt thanh mát được nhiều người ưa thích. Đặc biệt hơn giống cây này đã trồng thành công tại Việt Nam.

Cây mâm xôi được du nhập vào Việt Nam một thời gian không dài nhưng đươc rất nhiều người ưa chuộng không chỉ bởi là giống nhập ngoại với cái tên lạ mà còn do hương vị thơm ngon của chúng.  Ban đầu loại quả này có bày bán ở các tỉnh miền Nam sau đó lan rộng ra miền Bắc và ngày càng được nhiều người săn tìm mua mỗi khi đến mùa.

Đặc điểm của giống cây mâm xôi

Cây mâm xôi là giống cây thân thảo cùng họ với cay hoa hồng. Chiều cao của cây mâm xôi trung bình khoảng hơn 2m với tán lá khá rộng và thân có nhiều gai nhọn.Lá cây mâm xôi có dạng hình lưỡi mác với những gân nhỏ xung quanh. Hoa của chúng mọc thành từng chùm màu trắng khá đẹp.

Có lẽ do hình dáng giống như một mâm xôi đỏ rực mà cái tên quả mâm xôi được đặt tên cho loại quả này. Ngoài ra hình dáng của quả mâm xôi khá giống với quả dâu ta cũng bao gồm nhiều múi quả gắn với nhau khá đẹp. Không những thế quả mâm xôi cho hương vị cũng khá giống quả dâu ta cả hai đều ngọt ngọt chua chua. Tuy nhiên quả mâm xôi có thêm những hạt lấm tấm nhỏ xíu xung quanh nên khi ăn sẽ có cảm giác hơi lạo xạo trong miệng.

Ở nước ta đa phần bạn sẽ nhìn thấy quả mâm xôi có màu đỏ tươi tuy nhiên thực ra loại quả này cho đến 3 màu đặc trưng đó là đỏ tươi, tím đen và màu vàng. Hiện tại loại quả này đã được trồng tại Đà Lạt khá nhiều và đang lan rộng ra một số tỉnh khác. Do có giá thành cao và giàu dinh dưỡng nên cây mâm xôi hứa hẹn là loại cây phát triển kinh tế cho năng suất cao hơn rất nhiều so với các loại cây ăn quả khác.

Cách trồng cây mâm xôi 

Theo các nhà khoa học về giống cây trồng thì đây là loại cây lâu năm có sức sinh trưởng và phát triển mạnh mẽ. Do có nguồn gốc tự nhiên mọc hoang nên cây ít sâu bệnh và có thể trồng quanh năm ở những nơi có khí hậu mát mẻ. Cây mâm xôi ưa thích nơi có nhiều ánh sáng và nhiệt độ lý tưởng cho cây phát triển là 2-32 độ C.

Thời vụ trồng cây mâm xôi

Tạ nước ta với những vùng có khí hậu mát mẻ quanh năm như Đà Lạt, Sapa bạn có thể trồng mâm xôi quanh năm nhưng với những vùng khác thì bạn có thể trồng vào cuối mùa thu đầu mùa xuân. Trồng vào thời điểm này đến mùa hè cây sẽ ra hoa đậu quả.

Tiêu chuẩn chọn giống

Hiện nay quả mâm xôi được trồng bằng phương pháp chiết ghép và gieo hạt. Tuy nhiên gieo hạt sẽ cho thu hoạch lâu hơn việc trồng bằng cây con giống ghép. Để cây phat triển tốt hơn bạn cần chọn những cây con giống khỏe mạnh không sâu bệnh và có đủ các bộ phận.

Tiêu chuẩn chọn đất

Do là giống cây nhập ngoại nên cây mâm xôi cũng yêu cầu loại đất giàu dinh dưỡng và có khả năng thoát nước tốt. Cây không cần quá nhiều nước nên nếu trồng ở những vùng đất trũng thấp bạn nên làm luống cho cây.

Cách trồng cây

Trồng bằng cách gieo hạt: Trước khi trồng bạn cần lựa chọn hạt giống đủ tiêu chuẩn. Chuẩn bị đất trồng thật cẩn thận. Khi gieo hạt bạn nên gieo khoảng 2-3 hạt vào sâu một hố sau khoảng 1cm rôi lấp đất lại. Dùng bình tưới giữ ẩm cho đất và đặt ở nơi thoáng mát. Thời gian nảy mầm của loại cây này cũng khá lâu. Sau khi nảy mầm bạn vẫn tưới nước giữ ẩm cho cây và đặt khay ra nơi có ánh sáng để cây phát triển.

Trồng cây bằng phương pháp ghép cây : Bạn cần đào hố và bón lót trước đó khoảng 1 tháng. Sau 1 tháng bạn tiến hành đặt cây con giống vào hố và lấp đất phủ kín vùng cổ rễ cây. Tưới nước ngay để cây con mau quen với đất và ra rễ mới nhanh hơn.

Chăm sóc định kì

Yêu cầu lượng nước : Cây mâm xôi không yêu cầu lượng nước nhiều. Do đó bạn không cần phải mất nhiều công tưới nước. Chỉ cần đều đặn 2 tuần bạn tưới nước cho cây 1 lần là đủ.

Yêu cầu ánh sáng : Cây mâm xôi là giống cây ưa sáng nên ngay từ đầu vị trí trồng cây bạn cũng cần đăt ở nững nơi có ánh sáng dồi dào. Lượng ánh sáng dồi dào sẽ khiến cây phát triển nhanh hơn quả sẽ ngon và ngọt hơn. Ngoài ra bạn cũng nên trồng thêm những cây chắn gió để giúp cây không bị đổ ngã.

Tỉa cây và tạo tán : Khi cây có chiều cao nhất định tán cây phát triển khá mạnh. Lúc này bạn cần tiến hành cắt tỉa thưa để tạo độ thông thoáng cho cây và giúp cây không bị nhiễm mầm bệnh ảnh hưởng đến cây và quả sau này. Cắt tỉa bỏ những cành héo, cành sâu bệnh chỉ giữ lại những cành khỏe mạnh để nuôi.

Bón phân : Muốn cây khỏe mạnh và cho nhiều quả thì cần phải bón thêm phân bón cho cây. Định kì năm 3 lần bón phân cho cây với hàm lượng phân bón là 20kg phân chuồng hoai mục. Phân NPK và phân Super Lân. Khi bón có thể hòa vào nước và tưới cho cây hoặc bón cách gốc 20cm.

Thu hoạch quả mâm xôi

Sau khi trồng khoảng 17 tháng cây có thể cho thu hoạch được những quả đầu tiên. Khoảng thời gian đầu mùa hè cây sẽ cho thu hoạch. Cây khi chín sẽ có màu đỏ hoặc đỏ sẫm. Cách thu hái loại quả này cũng khá khác. Bạn vuốt phần vỏ của quả cho phần hạt tuột ra ngoài. Thu hái dần dần cho đến khi hết. Để mâm xôi vào nơi thoáng mát có thể giữ được độ tươi lâu hơn. 

Động Hương Tích – Quần Thể Di Tích Chùa Hương

Từ cửa động đi xuống động Hương Tích – Quần thể di tích chùa Hương, hiện nay là 120 bậc đá kê không trát mặt, đôi bên là cây rừng cao vút như đón ta với cả tấm lòng ngay thẳng. Theo truyền thuyết phong thủy, động Hương Tích là miệng một con rồng lớn, núi Đụn Gạo là lưỡi rồng, cổ xưa từ trên cửa động xuống đến sân động phải qua hai cây càu bắc song song bằng gỗ lim (gọi là Bạch Liên Kiều) qua hang sâu, dưới có nước (gọi là Liên Trì – ao sen) rồi mới đi vào động…

Động Hương Tích – Quần thể di tích chùa Hương

1

của 11

“Hựu hà tất bồng châu doanh hải, Tiểu sơn lâm mà có đại kỳ quan… ” (Thám hoa Vũ Phạm Hàm) Sách Dư địa chí của Phan Huy Chú chép: “… Núi Hương Tích ở phía Tây núi Núi Hương Tích nằm ở độ cao hơn 900 mét, đường đi vào động được người dân sở tại Yến Vỹ từ buổi ban đầu mở lối kê quèn, kê bậc. Tuy đường núi quanh co, dốc cao nhưng việc đi lại cũng dễ dàng cho thập phương hành hương trẩy hội. Vẻ đẹp của cảnh núi rừng Hương Tích cũng có cả con đường “Gập ghềnh mây nối uốn thang mây…”. Với hơn 2000 m đường núi từ bến Trò (bến Suối) lên động Hương Tích không xa và cũng không cao là mấy, nhưng cũng đủ để thử người chưa biết. Vào được cửa Phật cũng không dễ dàng khi không có chân tâm vượt khó. Lên tới cửa động Hương Tích, núi non quanh ta, dưới thung lũng khá sâu ngỡ như: “Mình ta đã chon von trên đỉnh núi… . Cửa động bằng đá xanh được ghép dựng năm Đinh Mão (1927) tuy không bề thế nhưng cũng gợi lên vẻ thâm nghiêm linh địa của động. Lối vào động Hương Tích, trên vách đá cao bên trái có khắc năm chữ “Nam thiên đệ nhất động” là của chúa Tĩnh Đô Vương – Trịnh Sâm đặt bút đề tháng ba năm Canh Dần (1770) khi nhà Chúa tuần du Sơn Nam. Trong động những khối thạch nhũ to nhỏ được người xưa thổi hồn đặt tên theo hình dáng tự nhiên. Trên trần động Hương Tích, rủ xuống chín nhũ đá hình chín con rồng chầu một khối thạch nhũ dưới nền động, gọi là “Cửu Long Tranh Châu”, Núi Đụn Gạo, Cây Vàng, Cây Bạc, con trâu, con lợn, ao bèo, buồng tằm, né kén, Núi Cô, Núi Cậu và cả Bầu Sữa Mẹ thánh thót nhỏ như đếm thời gian mà du khách đến đây ai cũng mong mình may mắn cỏ được một giọt lấy khước. Xúc động trước cảnh ấy, có một nhà thơ đã viết:

“Hựu hà tất bồng châu doanh hải,Tiểu sơn lâm mà có đại kỳ quan… ”(Thám hoa Vũ Phạm Hàm)Sách Dư địa chí của Phan Huy Chú chép: “… Núi Hương Tích ở phía Tây núi Tuyết Sơn theo khe suối đi ngược lên, leo nhiều tầng núi mới vào động. Cảnh thiên nhiên như quỷ thần tạc rất lạ và khéo, là động đẹp nhất miền Nam Hải… Tương truyền, Phật Quan Ầm Bồ Tát cầm tích trượng sang phương Nam trụ trì ở đây… mỗi năm ngày xuân về thiện nam, tín nữ ở các phương đến động dâng hương…Núi Hương Tích nằm ở độ cao hơn 900 mét, đường đi vào động được người dân sở tại Yến Vỹ từ buổi ban đầu mở lối kê quèn, kê bậc. Tuy đường núi quanh co, dốc cao nhưng việc đi lại cũng dễ dàng cho thập phương hành hương trẩy hội.Vẻ đẹp của cảnh núi rừng Hương Tích cũng có cả con đường “Gập ghềnh mây nối uốn thang mây…”. Với hơn 2000 m đường núi từ bến Trò (bến Suối) lên động Hương Tích không xa và cũng không cao là mấy, nhưng cũng đủ để thử người chưa biết. Vào được cửa Phật cũng không dễ dàng khi không có chân tâm vượt khó.Lên tới cửa động Hương Tích, núi non quanh ta, dưới thung lũng khá sâu ngỡ như: “Mình ta đã chon von trên đỉnh núi… .Cửa động bằng đá xanh được ghép dựng năm Đinh Mão (1927) tuy không bề thế nhưng cũng gợi lên vẻ thâm nghiêm linh địa của động.Lối vào động Hương Tích, trên vách đá cao bên trái có khắc năm chữ “Nam thiên đệ nhất động” là của chúa Tĩnh Đô Vương – Trịnh Sâm đặt bút đề tháng ba năm Canh Dần (1770) khi nhà Chúa tuần du Sơn Nam. Trong động những khối thạch nhũ to nhỏ được người xưathổi hồn đặt tên theo hình dáng tự nhiên. Trên trần động Hương Tích, rủ xuống chín nhũ đá hình chín con rồng chầu một khối thạch nhũ dưới nền động, gọi là “Cửu Long Tranh Châu”, Núi Đụn Gạo, Cây Vàng, Cây Bạc, con trâu, con lợn, ao bèo, buồng tằm, né kén, Núi Cô, Núi Cậu và cả Bầu Sữa Mẹ thánh thót nhỏ như đếm thời gian mà du khách đến đây ai cũng mong mình may mắn cỏ được một giọt lấy khước.Xúc động trước cảnh ấy, có một nhà thơ đã viết:

“Dòng sữa mẹ thước nào đo được Nuôi bao năm mơ ước con khôn Nắng mưa dầu dãi sớm hôm Bốn mùa ấp ủ cho con bốn mùa” Những khối thạch nhũ có hồn sinh động mang biết bao tâm linh mơ ước và kỳ vọng của con người. Thật là sự kỳ diệu của một đại kỳ quan. Ngoài cảnh thiên nhiên tạo ra còn có cả dấu tích của bàn tay con người tô điểm từ xa xưa: chiếc bệ đá hoa sen, bốn góc bệ là hình người đóng khố, hai tay giơ lên đỡ cả khối đá tỏ sức mạnh với thời gian, năm tháng. Bệ đá này do hai bà phi tần của vương triều Lê – Trịnh công đức, không ghi rồ niên đại chỉ ghi lại quý danh: 1. Nội thi cung tần Trần Thị Khoan hiệu Diệu Đong Viên Khánh Chân nhân.

2. Vương phủ thị nội cung tần Vương Thị Đãng hiệu Diệu Chung Đức Viên Chân nhân. Văn chuông ghi: Quả chuông đồng lớn treo ở động Hương Tích hiện nay có niên đại Ất Mùi (1655) đời Vua Lê Thần Tông niên hiệu Thịnh Đức năm thứ 3. Những pho tượng đồng thờ trên tam bảo động Hương Tích là do gia đình bà Trịnh Thị Ngọc Du hiệu Diệu Hương Viên Kim Chân nhân công đức. Tượng đúc năm Ất Dậu (1705) niên hiệu Vĩnh Thịnh năm thứ nhất đời vua Lê Dụ Tông. Năm Đinh Hợi (1767) niên hiệu Vua Lê Cảnh Hưng năm thứ 28, gia đình quan Tả Đô Đốc thái phủ Liêu Quận công Vũ Đình Trác cùng phu nhân Nguyễn Thị Tân công đức đúc pho tượng Phật Bà Quan Thế Âm (nhiều tay) thờ hàng giữa ở tam bảo động Hương Tích. Riêng pho tượng Chúa Bà Quan Âm tọa sơn tạc đá xanh, do gia đình ông Nguyễn Huy Nhật tước Nhật Quang Hầu và phu nhân là Nguyễn Thị Huề hiệu Thiện Cơ công đức năm Quý Sửu (1793) là một pho tượng đá quý, có những đường nét tạc khắc tuyệt đẹp dưới triều nhà Nguyễn Tây Sơn, hiện thờ giữa tam bảo. “Thần thông bỗng nhập vào tay khắc Tạc vẻ từ bi đẹp lạ thường… Ở Động Hương Tích, tín ngưỡng đạo Phật cùng tâm thức nhân dân đã tạo nên lễ hội dân gian có bề dày lịch sử, mang đậm đà bản sắc nền văn hóa nông nghiệp Việt Nam.

Loading…

Khi Một Bình Bông Cúng Cũng Ngã Giá Ngoài Chợ

1. Tôi thường ngồi viết trong một tiệm cà phê, giữa những người khách lạ. Nơi tôi ngồi thường là một cái bàn kê sát cửa sổ, để khi ngẩng lên, ánh mắt có thể nhìn thấy con đường hay những tàn cây.

Phải lòng chi những ngọn cây Rập rờn gió, rập rờn mây, rập rờn.

Đó là hai câu tôi tự “lập biên bản tâm trạng” mình trong một lần ngồi cà phê trên “con đường Duy Tân cây dài bóng mát”, khi ngước mắt lên tình cờ thấy những ngọn cây đang múa lượn. Và, giữa những lần các ngọn cây chạm vào nhau thì một khoảng trời xanh lộ ra với mây trắng xô dạt, bềnh bồng.

Thánh thần ơi, lúc ấy trái tim tôi như một quả chuông bất chợt rung lắc, ngân lên những thanh âm sóng sánh. Trái tim của một người phàm, một kẻ tầm thường, lúc này như “nối mạng” như “thông thiên” với trời xanh mây trắng. Cái khoảnh khắc sung sướng, cái cảm giác rợn ngợp khi tâm hồn ta giao thoa với thiên nhiên ấy thật đặc biệt khó tả.

Trong khi bị cái “rập rờn” của thiên nhiên chiếm lĩnh, đồng thời tôi nhận ra mình dường như đã đánh mất một thói quen. Đó là thói quen lang thang nhìn ngắm thiên nhiên. Nói đúng hơn thì càng ngày tôi càng ít có điều kiện để thực hiện những chuyến bộ hành vào thiên nhiên. Và, tôi chợt nhớ những vần thơ năm cũ.

Cần thiết phải khởi động Gương mặt ngước sáng dưới bóng mờ hàng cây Con đường hình vòng cung Có thể nào vừa chạy vừa bay lên chấp chới…

Ngày xưa, tôi từng có rất nhiều những chuyến bộ hành đơn độc vào thiên nhiên. Mỗi khi gặp một cảnh sắc “rập rờn” là tôi lại muốn chạy thật nhanh, muốn được nhấc bổng lên trên… chín tầng trời (!)

2. Tôi xin được bắt đầu từ câu chuyện của mình như vậy, khi nhà thơ Nguyễn Quang Thiều đề nghị “hãy viết một cái gì đó về những vẻ đẹp đã mất”.

Những vẻ đẹp đã mất. Đây dường như không phải là một đề mục mà là một lời thảng thốt. Đi cùng thời gian, đời người có những vẻ đẹp tự dưng biến mất. Khi những cái đẹp biến mất cũng là khi những cái xấu trỗi lên. Cho nên, viết về những vẻ đẹp đã mất, theo tôi không phải là để tiếc nhớ quá vãng, mà quan trọng hơn là để phục hồi những vùng sống đẹp. Khi chúng ta nhìn thấy được cái mình đã và đang mất, nghĩa là chúng ta còn chưa mất hẳn, ít ra là trong căn thể mình.

Về cơ bản, chúng ta tự đánh mất mình trước khi những mất mát xảy ra.

Chúng ta đánh mất những vẻ đẹp nhỏ bé để rồi nhận về những cái xấu xa khủng khiếp.

Tôi nhớ, hồi xưa ở nông thôn, khi bơm một chiếc xe đạp, người ta không bao giờ lấy tiền, dù chỉ là một cắc. Ở mỗi tiệm sửa xe đều có một cái ống bơm dựng đó. Những người đi đường, nếu chẳng may xẹp lốp, cứ tạt vào lấy ống bơm “tự xử”. Nếu như đó là những cô cậu học trò nhỏ bé; nếu như đó là những cụ già mắt mờ tay run; nếu như đó là một phụ nữ “liễu yếu đào tơ” thì người thợ sửa xe sẵn sàng bơm giùm. Đương nhiên là hoàn toàn miễn phí.

Hồi xưa, như tôi nhớ, cũng không có cái chữ (hay khái niệm) “miễn phí” (free) Chuyện bơm xe không lấy tiền, bơm giùm, là đương nhiên, lẽ thường tình. Còn nếu nói “miễn phí” nghĩa là “có phí” đấy nhưng ở đây được “miễn” (!) Khi đó, tính chất của sự việc đã khác. Và, nếu tôi nhớ không nhầm thì những thùng trà đá miễn phí ở Sài Gòn, ban đầu cũng không có hai chữ “miễn phí”. Họ cứ đặt một thùng trà đá ở đó, ai khát thì cứ tạt vào rót uống.

Cũng giống như ngày xưa ở nông thôn, những căn nhà nằm ngoài đường cái quan thường đặt một cái ảng nước dành cho những khách bộ hành. Trên cái ảng nước trong lành ấy, lúc nào cũng có một cái nắp đậy, một cái gáo dừa vắt ngang. Ai khát nước cứ tạt vào… “kéo gáo” vô tư, chẳng cần xin, cũng chẳng cần hỏi.

Thế rồi chẳng biết tự bao giờ, bơm một cái bánh xe đạp, con người ta cũng thu tiền. Nếu như ai đó tự bơm thì cũng phải trả tiền. Cái này gọi là tiền “hao mòn tài sản”.

Thế rồi, chẳng biết tự bao giờ những cái ảng nước ngọt lành bên đường bỗng dưng biến mất, thay vào đó những hàng quán mọc lên. Uống một ly nước, chén trà cũng phải móc bóp ra trả tiền. Sự xoa dịu cơn khát phải tỷ lệ thuận với số tiền bỏ ra. Thật ra thì số tiền bỏ ra để bơm bánh xe, hay uống một ly nước, cũng chẳng đáng là bao. Nhưng tôi vẫn cho đó là sự mất mát.

Từ chuyện bơm cái bánh xe để lấy tiền, nhưng tiền ít ỏi quá, nhiều người trong lúc bơm đã bày trò làm hư “con ruồi” để thay mới lấy tiền. Và, sau đó là một “chuỗi tiến hóa”, như giả vờ đâm thủng lốp để vá, rải đinh để làm “nát bét” cái ruột v.v… Còn những hàng nước dọc đường thì vô cùng mất vệ sinh, đặc biệt là chuyên bán “cà phê hóa chất chợ Kim Biên” để thu lời cho bộn.

3. Hồi nhỏ, mỗi lần nấu canh chua cá lóc, má tôi thường sai tôi đi xin khế. Tôi rất thích món canh chua nên vui vẻ chạy ù đi mỗi khi má sai. Nhưng, thích món canh chua là một chuyện, thích trèo cây là một chuyện khác nữa.

Xin khế, nghĩa là vào trong xóm, xin người ta được trèo lên cây để hái khế.

“Đó, khế đầy cây đó, cứ trèo mà hái chớ xin xỏ cái chi hè”- thường thì ông hàng xóm vừa khoát tay vừa nói như vậy.

Nhưng cũng có khi ông hàng xóm không có ở nhà. Nhà cửa vắng tanh vì ai nấy đều ra đồng. Những lúc đó mình có thể tót lên cây, tha hồ bứt phá. Nhưng má đã dặn là không được. Má đã dặn là phải có lời xin người lớn. Nếu nhà đó vắng thì phải qua nhà khác. Có khi gặp một người khó tính, họ không cho hái. Không cho hái, không phải vì tiếc trái khế mà sợ té. Thế là họ lấy cây ra khèo dùm, vừa khèo vừa càm ràm. Có khế mang về cho má nấu canh chua, nhưng mà lòng không vui mấy. Không vui không phải vì bị càm ràm mà bởi không được trèo cây.

Tôi còn nhớ ở nông thôn ngày ấy (những năm 80), trái khế, trái chanh, nắm lá xông, bó bông trang (dùng để cúng)… người ta không bao giờ bán. Ai cần cứ đến nhà người nào có mà xin rồi mang về. Quả thật, cái sự xin – cho, cái chữ “xin” nghe cũng thật không hay, thật bất tiện. Chẳng hay ho gì khi phải xin. Khi xin, lỡ người ta không cho thì sao? Nhưng, ấy là phân tích theo cái suy nghĩ và tâm trạng của người bây giờ, chứ hồi đó cái chuyện đi “xin” này diễn ra rất vui vẻ, thoải mái. Mọi người cứ sống chan hoà với nhau, có gì thì san sẻ cho nhau.

Bây giờ thì cần cái gì cứ ra ngoài chợ. Một bình bông cúng cũng phải ngã giá ngoài chợ.

Nông thôn bây giờ không còn hình ảnh những đứa trẻ chạy đi xin khế, xin chanh. Những đứa trẻ mới học mẫu giáo đã biết đếm và xài tiền. Những đứa trẻ không còn ngồi vắt vẻo trên ngọn cây ngắm trời mây, nghe chim hót. Cho nên câu chuyện Nam tước trên cây của Italo Calvino, với bọn trẻ là một câu chuyện nhuốm màu… thần thoại.

Nhớ, hồi đó, mỗi khi nhà nấu món gì ngon, má tôi thường dành riêng ra để mang biếu những người hàng xóm. Có khi vì món ngon mà mình phải ăn nhín lại để cho những người hàng xóm cũng được ăn cùng. Cái này gọi là ăn lấy thảo. Ăn cho vui xóm vui làng. Và, những người khác cũng vậy, khi nhà có buồng chuối, quả trứng gà, lít mật ong rừng, hủ nắm ngon… cũng thường mang biếu “ăn lấy thảo”. Ai cũng muốn cho đi để mang về niềm vui, dù ai cũng túng nghèo.

Cuộc sống đương nhiên phải đổi thay, phải tiến bộ. Cái gọi là cơ chế thị trường thật ra rất khoa học, hợp lý. Nhưng tôi nghĩ, không phải mọi thứ đều quy về tiền, bán mua, đổi chác. Bây giờ ngay cả tình yêu cũng không được miễn phí thì mọi sự còn thê thảm biết nhường nào.

4. Thế rồi, cuộc sống đã dần mất đi những điều gì? Như tôi thấy. Vắng đi hình ảnh một con người đi vào thiên nhiên. Vắng đi những nụ cười hồn nhiên trên gương mặt rạng rỡ. Vắng đi những điều tử tế nhỏ bé, giản dị.

Tôi đang viết một truyện dài về ảo thuật, và tôi nhận thấy một điều thú vị như vầy: Cái độc đáo của ảo thuật là làm cho một vật nào đó biến mất. Nhưng biến mất rồi hiện ra. Người ta ngạc nhiên khi một vật biến mất. Nhưng người ta hạnh phúc khi vật biến mất đó chợt hiện ra. Cái tài tình của ảo thuật là vậy. Tất nhiên ảo thuật không phải là phép thuật. Và, ảo thuật cũng không hệt như đời sống.

Nhưng, khi viết về những vẻ đẹp đã mất, cũng là một cách để chúng hiện ra nơi đây, trên trang báo này. Hiện ra và trở về trong căn thể mỗi người.

Cà phê Chiêu – Sài Gòn 12-2015

Trần Nhữ Thụy

Cập nhật thông tin chi tiết về Miếu Bà Bình Nhâm, Một Di Tích Nhiều Giá Trị trên website Apim.edu.vn. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!