Xu Hướng 11/2022 # Dân Gian Quan Niệm Rằng Khi Chôn Cất Sau 3 Ngày Thì Hồn Phách Người Chết Hội Lại Tỉnh Táo Rồi, Nhưng Nếu Không Mở Cửa Mả Thì Họ Không Tỉnh Hẳn Được, Không Thể Trở Lên Mặt Đất, Cũng Không Biết Đường Về / 2023 # Top 17 View | Apim.edu.vn

Xu Hướng 11/2022 # Dân Gian Quan Niệm Rằng Khi Chôn Cất Sau 3 Ngày Thì Hồn Phách Người Chết Hội Lại Tỉnh Táo Rồi, Nhưng Nếu Không Mở Cửa Mả Thì Họ Không Tỉnh Hẳn Được, Không Thể Trở Lên Mặt Đất, Cũng Không Biết Đường Về / 2023 # Top 17 View

Bạn đang xem bài viết Dân Gian Quan Niệm Rằng Khi Chôn Cất Sau 3 Ngày Thì Hồn Phách Người Chết Hội Lại Tỉnh Táo Rồi, Nhưng Nếu Không Mở Cửa Mả Thì Họ Không Tỉnh Hẳn Được, Không Thể Trở Lên Mặt Đất, Cũng Không Biết Đường Về / 2023 được cập nhật mới nhất trên website Apim.edu.vn. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất.

Tang lễ những điều cần biết – Phần 3 : Cúng 3 ngày

✅ Trước tiên nói về cúng 3 ngày hoặc ngày Tam Chiêu mà người thế gian còn gọi là ngày (Mở Cửa Mả): Dân gian quan niệm rằng khi chôn cất sau 3 ngày thì hồn phách người chết hội lại tỉnh táo rồi, nhưng nếu không mở cửa mả thì họ không tỉnh hẳn được, không thể trở lên mặt đất, cũng không biết đường về nhà

  Dân gian quan niệm rằng khi chôn cất sau 3 ngày thì hồn phách người chết hội lại tỉnh táo rồi, nhưng nếu không mở cửa mả thì họ không tỉnh hẳn được, không thể trở lên mặt đất, cũng không biết đường về nhà, vì vậy cần làm lễ mở cửa mả để cho vong linh tỉnh hẳn có thể lên dương thế và tìm đường về nhà (nơi đặt bàn thờ). Quan niệm này ở mỗi vùng miền đều có cách làm khác nhau, cách gọi cũng khác nhau như : Cúng 3 ngày, Mở cửa mả hay ngày tam chiêu…  Chúng tôi xin giới thiệu Cúng 3 ngày và  Lễ Tam chiêu như sau  

CÚNG 3 NGÀY 

Sau khi an táng đến ngày thứ ba, con cháu và thầy cúng ra mộ, cúng mở cửa mả, đắp thêm cho mộ được cao ráo đẹp đẽ, lấy tre nứa rào chung quanh để trâu bò không vào được, rồi về nhà cúng ba ngày. Tùy nơi có cách tính ba ngày khác nhau. Một số địa phương tính từ ngày mất là ngày thứ nhất. Cách này là do chỉ để người mất, quàn tại gia một ngày đêm, nên sau ngày chôn là đến ngày thứ ba, tiến hành cúng ba ngày luôn, như vậy là hợp lý. Một cách tính nữa, tính từ ngày chôn là ngày thứ nhất. Trường hợp này do quàn tại gia hoặc ở nhà lạnh của bệnh viện quá ba ngày, để chờ con cháu về đông đủ. Dân ta quan niệm rằng sau khi chôn, hồn vẫn còn phiêu diêu chưa ổn định. Mặt khác trước khi chôn, bàn thờ người chết chưa thật sự yên vị, vì bàn vong di chuyển ra nghĩa địa rồi lại đưa về. Đến ngày thứ ba mọi việc đã chu tất cho bàn thờ, mời hồn người chết về yên vị tọa lạc để con cháu phụng thờ. Bàn thờ người mới mất để ở vị trí riêng biệt, chưa được đưa thờ chung ở bàn thờ Gia tiên. Vì người mới mất chưa được sạch sẽ. Sắp đặt bàn thờ có ảnh, bát hương…và các thứ cần thiết. Tùy số lượng câu đối trướng mà treo cho hợp lý quanh bàn thờ. Phía sau bàn thờ, treo cao những bức trướng của dòng họ, tổ chức, tập thể; rồi đến trướng các gia đình thông gia, họ mạc…bạn bè thân hữu. Có thể treo vây quanh tạo không gian ấm cúng cho bàn thờ.

Thủ tục cúng ba ngày phần lớn vẫn do thầy cúng làm.

Từ đây đèn hương liên tục thắp cả ngày và đêm. Bàn thờ có nước, trầu, rượu, hoa quả; vài hôm thay một lần. Hàng ngày sáng chiều đến bữa, đều cúng cơm, coi như cha mẹ, ông bà vẫn bên con cháu dùng bữa hàng ngày. Cúng cơm này không cầu kỳ, trong nhà ăn gì cúng thức ấy, chỉ một ít tượng trưng, có bát đũa đặt trong một khay nhỏ, và rượu nước, trầu cau… Trước đây cúng ba ngày, còn là dịp để tang chủ mời bà con trong họ ngoài làng, bạn bè thân hữu gần xa đến bầy tỏ lòng cám ơn, xin đại xá cho những thiếu sót, khiếm khuyết không tránh khỏi. Sau đó là tổ chức ăn cỗ. Bây giờ tục lệ ăn cỗ ba ngày mở rộng như vậy không còn nữa. Tang chủ có mời cũng không mấy ai đi. Tang chủ cám ơn qua các phương tiện thông tin đại chúng như đài phát thanh và vô tuyến truyền hình. Việc cúng cơm thường nhật, duy trì ít nhất đủ tuần 49 ngày. Có nhà duy trì đến tuần 100 ngày mới thôi. Hương đèn từ đây cũng tắt. Tục này không thống nhất, có nơi tính ba ngày sau khi mất, có nơi tính ba ngày sau khi chôn. Xét trong điển lễ thì không có “lễ ba ngày” mà chỉ có “lễ tế ngu” gồm có “sơ ngu”, “tái ngu”, “tam ngu”. “ngu” nghĩa là “yên”, tức là ba lần tế lễ cho yên hồn phách, theo “Thọ mai gia lễ” thì khi chôn xong, rước linh vị về đến nhà tế sơ ngu. Làm sơ ngu xong gặp ngày nhu, (tức là ất, kỷ , tân, quí) làm lế tái ngu, gặp ngày cương (tức là ngày giáp, bính, mậu, canh, nhâm) làm lễ tam ngu.  

Bài văn khấn:

Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Kính lạy: Đức Đương cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương Đức Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân Đức Gia tiên và các hương linh nội, ngoại Hôm nay ngày….tháng….năm……(Âm lịch) Con trai trưởng là:……. cùng toàn gia quyến Nhân ngày Tế Ngu (cúng ba ngày) theo nghi lễ cổ truyền Chúng con kính sửa trầu rượu, cụ soạn Dâng lên trước linh toạ khóc mà than rằng: Than ơi! Vật đổi sao rời, mây bay, trăng khuyết Khá trách thay tạo hoá đa đoan. Chi đến nỗi đàn con đau đớn. Nhớ cha (mẹ) xưa tính nết thảo hiền, dưới nhường trên kính, Ngoài làng trong họ, kẻ mến người yêu Tưởng cảnh đoàn viên Trời cho sống tròn tám chín mười mươi tuổi; Để đền công ơn ba năm bú móm, Sẻ ngọt chia bùi một nhà sum họp Trời cho sông đủ ba vạn sáu ngàn ngày Đê đền ơn chín tháng cưu mang, đẻ đau mang nặng. Thương ơi! Tóc tơ chưa báo, công đức chưa đền. Bỗng đâu một phút hơi tàn, Âm cung hạ cánh muôn năm giấc mộng; hia Bắc rẽ Nam, đành rằng phách lạc bơ vơ Tàng hiềm đã yên một giấc, Hồn bay phảng phất biết đâu mà về. Dẫu khóc vắn, than dài, tim đâu cho thấy;  Dẫu tối kêu sớm gọi, khôn nỗi dò la. Thôi thỉ thôi! Hơn một ngày không ở, kém một ngày không đi; Không còn sớm tối trông nom, khuyên răn lủ cháu. Sông mỗi người một nết, chết mỗi người một chứng; Không còn người ngày đêm dạy bảo, săn sóc đàn con. Nay sơ Ngu Tế (Tam Ngu Tế) dâng chút lòng thành Đĩa muôi, lưng cơm, chén canh, đài rượu. Công đức cao dày; trên linh toạ chứng tinh chay nhạt; Khóc than kể lể, dưới suôi vàng thoả chí vẫy vừng. Nguồn : Sưu tầm

NGÀY LỄ TAM CHIÊU (NGÀY MỞ CỬA MẢ)

Trước tiên nói về ngày Tam Chiêu mà người thế gian còn gọi là ngày (Mở Cửa Mả): Dân gian quan niệm rằng khi chôn cất sau 3 ngày thì hồn phách người chết hội lại tỉnh táo rồi, nhưng nếu không mở cửa mả thì họ không tỉnh hẳn được, không thể trở lên mặt đất, cũng không biết đường về nhà, vì vậy cần làm lễ mở cửa mả để cho vong linh tỉnh hẳn có thể lên dương thế và tìm đường về nhà (nơi đặt bàn thờ). Đó là quan niệm dân gian, còn nếu nói về tâm linh thì lại là chuyện khác: Kỳ thực Tam Chiêu tức là một thời gian ước lượng, khi chết con người sẽ chia phần PHÁCH ra thành 7 phần (với nam và nữ chưa có con) và 9 phần với nữ đã sinh con tương ứng với thất khiếu (7 lổ) và cửu khiếu (9 lổ) trên người, những phần phách này được gọi là VÍA. Vậy thì 3 hồn (THẦN HỒN, THÂN HỒN, TÂM HỒN) và 7 hay 9 VÍA được thoát ra đó sẽ được hội lại dần dần, có người sẽ rất nhanh nếu là người chết thanh thản, an nhiên, và sẽ lâu hơn với người chết uất ức, tức tưởi hay oan khuất. Thông thường thời gian hoàn hồn là từ 3-7 ngày, nhưng người ta thường làm lễ vào ngày thứ 3, và vì vậy cho nên đa phần là chưa hội đủ hồn phách (vong linh như người lơ mơ, giống như người thường ngủ mới thức giấc, chưa thật sự tỉnh táo) vậy cho nên người ta mới làm lễ TAM CHIÊU (tức là Chiêu Hồn vào ngày thứ 3 hay còn gọi nôm na là Mở Cửa Mả). Cách làm lễ mở cửa mả theo dân gian thì ai cũng biết (gồm những điều quan trọng như là: Cấm 4 ống trúc ở 4 góc mả để đánh dấu 4 hướng Đông Bắc, Nam Tây giúp vong linh định hướng khi trở lên), có làm một cây thang giả (để hồn phách biết là phải đi lên mới ra khỏi mả được), dùng một con gà (tượng trưng cho việc kêu gọi tỉnh táo) giúp cho các hồn phách nhanh chóng hội tụ lại, và dùng giấy tờ vàng mã hay gạo muối rãi ra đất làm dấu cho vong linh biết đường theo đó mà đi về nhà! Và dùng một cây mía dựng bên mả (dụng ý thay cho cây niêu định vị cho hồn phách tụ lại đây).

Chuẩn bị lễ vật:

– Một cái thang bằng bẹ chuối (nam 7 bặc, nữ 9 bặc), môt cây mía lao để cả ngọn, một ít tiền vàng mã – Hai lọ hoa, hai đĩa trái cây (1 cúng đất đai, 1 cúng vong) – Ba ống trúc dài khoảng bốn tấc (40cm) vót nhọn một đầu: 1 đựng muối, 1 đựng nước, 1 đựng nước – bịt lại bằng nilon trên đầu – Bốn cây nến – Năm thứ đậu (100 gram chung cho 5 thứ), năm thẻ tre dài 4 tấc (40cm) vót nhọn 1 đầu (để làm bài vị cúng ngũ phương ngũ thổ tôn thần) – Sáu chén chè, hai đĩa xôi, một bộ tam sênh (trứng, thịt, tôm) – Bảy cái chén, một bình trà, một chai rượu – Một con gà trống Sắp đặt lễ cúng: • Cắm ba ống trúc có gạo, muối, nước dưới chân mộ, dựa cái thang vào 3 ống trúc, đằng sau, phía trên để cài bài vị. – Bày hai mâm lễ cúng có chè, xôi, hoa, trái cây, trà rượu, giấy tiền vàng mã trước mộ (dưới chân) để cúng vong và ở một nơi sạch sẻ gần đó để cúng thần. – Cắm năm thẻ tre đã được dán bài vị ngũ phương ngũ thổ tôn thần ở bốn góc và giữa mộ phần. – Thắp hương trước mộ, mâm cúng thần và các bài vị tôn thần cũng như ở các ngôi mộ xung quanh. Nghi thức cúng: – Thắp nhang khấn xin chư vị tôn thần dẫn dắt linh hồn người chết về nghe kinh, chứng minh lễ khai mộ. – Thầy tụng kinh thỉnh chư vị tôn thần và triệu linh, làm phép sái tịnh – Gia đình chia nhau mỗi người một ít đậu, một người đại diện cầm cây mía, dắt con gà theo thầy đi quanh mộ vừa niệm phật, vừa rải đậu. – Sau khi đi đủ ba vòng trở lại vị trí cũ, đốt giấy tiền vàng mã, lạy tạ tôn thần và dẫn vong trở về nhà cúng an linh.

        Ý nghĩa của việc cúng mở cửa mả: 

        Cây thang nam bảy nấc, nữ chín nấc là để người chết leo ra khỏi huyệt mồ. Năm thứ đậu và gạo muối cùng nước dùng để hồn người chết ăn uống cho no dạ. Còn cây miá lau chín đốt là tượng trưng cho chín chữ cù lao, vì lau là lao đồng âm. Còn con gà con để tượng trưng các con nay côi cút như gà con lìa mẹ. Gà con còn được hiểu là gà linh, khi bị đánh nó kêu lên làm vong hồn người chết đang mê muội chưa biết mình đã chết, tỉnh ra.

        Theo dân gian thì là như vậy: Vậy một vài điều cần lưu ý trong ngày Tam Chiêu là gì?

       

 Thứ nhất:

 Về thời gian chiêu hồn thì không phải hễ 3 ngày thì đã hội được đâu, nhưng người ta làm vậy để cho hồn phách sớm hội tụ lại mà thôi, cho nên với những người bị oan thác, chết tức tưởi, đột ngột thì nên làm thêm 1 lần vào ngày thứ 7 sau khi nhập thổ.        

 Thứ hai: 

Về quần áo, vật dụng chớ nên đốt ngay khi chết hay chôn theo tất cả, chôn theo chẳng ích lợi gì cho vong linh đâu, họ có mang, có mặc được gì đâu, mà nên hỏa táng bên mộ vào ngày tam chiêu, sẽ giúp cho vong linh theo mùi của mình mà sớm hội hồn, tụ vía.         

Thứ ba:

 không nhất thiết là cây mía làm niêu đâu, mà dùng cây gì cũng được, nhưng nên buộc một cái khăn của người mất trên đầu cây niêu để hồn vía được chiêu ứng sớm tụ được. Trên đầu cây niêu nên treo theo một chuông gió (điều này ít khi có người làm) vì vong linh còn chưa hội đủ hồn phách nên không thể nhìn chỉ cảm nhận qua mùi vị và sự rung động (âm thanh).       

  Thứ tư:

 Con gà không phải là tìm đại một con gà mới lớn là mở cửa mả được, mà nên tìm một con gà trống vừa tập gáy, sau khi dẫn gà đi quanh mộ 3 vòng thì nên nhốt gà lại để gà gáy giúp hồn phách hội lại chứ không phải dẩn đi loanh quanh làm gì không rõ như thế đâu, điều cần là tiếng gáy của nó mà lại không thấy, cái vô nghĩa thì lại cật lực mà làm! Sở dĩ nên chọn gà trống mới tập gáy vì chúng sẽ gáy liên tục không bị chi phối chứ không phải tìm đại một con gà là đúng.      

   Thứ năm:

 Việc rãi giấy vàng mả là điều vô minh, sở dĩ khi xưa người ta dụng vàng mã là vì đã ngâm ủ trong quần áo người chết rồi, có mùi chiêu cảm được rồi cho nên người ta mới rãi như thế, vì ngày xưa quần áo rất hiếm, đôi khi chỉ có một vài bộ chôn theo người mất mà thôi, ngày nay nên làm là dùng một bộ quần áo nào người đó còn sống hay mặc nhất rồi tháo ra thành từng sợi chỉ nhỏ mang số chỉ vải đó rãi ra đường làm định hướng cho vong linh biết đường mà về lại nhà.         Vài điều chia sẻ, hy vọng hữu ích! Chúc tất cả an lạc, tinh tấn!!!

Nguồn (Quy luật tam giới)

Chúng tôi chuyên Cung cấp các dịch vụ Mai táng, An táng, hỏa táng , Tang lễ trọn gói, bán đất nghĩa trang, … Hãy liên hệ với chúng tôi theo HOT LINE : 0985859972    

Thiên Đức Vĩnh Hằng Viên – Nơi giá trị được mang về từ những điều bình dị nhất   Chân thành cảm ơn!    Tagged: công viên nghĩa trang, nghĩa trang đẹp Thiên đức vĩnh hằng viên, công viên sinh thái kết hợp nghĩa trang. 

Phật Tử Không Về Chùa Được, Cúng Dường Chư Tăng Thì Vong Linh Có Nhận Được Không? / 2023

“Đúng theo tinh thần đạo Phật, khi chúng ta khởi tâm là Đức Phật liền biết. Cho nên mới gọi “Tâm xuất là Phật biết, Phật chứng”. Các con muốn cúng dường thì ngay từ nhà, khi các con phát tâm là Đức Phật đã chứng cho rồi, mười phương chư Phật đã chứng biết”. – Sư Phụ Thích Trúc Thái Minh. Với lòng tin kính Tam Bảo, tôn kính chư Tăng – một trong ba ngôi quý báu nhất của thế gian, nhiều Phật tử ở xa chùa cả nghìn cây số hoặc không đủ duyên về chùa nhưng vẫn phát tâm gửi vật phẩm, tịnh tài về chùa để cúng dường lên Tăng chúng. Tuy nhiên, nhiều Phật tử đặt ra câu hỏi là không về chùa được mà cúng dường chư Tăng để hồi hướng phước báu cho vong linh thì có được lợi ích hay không? Để giải đáp thắc mắc trên, chùa Ba Vàng xin gửi đến quý Phật tử bài viết:“Phật tử không về chùa được, cúng dường chư Tăng thì vong linh có nhận được không?” sau đây!

Nhân duyên để vong linh nhận được phước báu

Sư Phụ Thích Trúc Thái Minh từng chia sẻ: “Thế còn chúng ta cúng dường đến Tam Bảo, đến chúng Tăng, hồi hướng phước báu ấy cho thân nhân mình thì chắc chắn vong linh nhà mình được thọ hưởng phước phần. Lớn hay nhỏ là còn tùy thuộc vào duyên của mình và duyên của người nhận, nhưng mà chắc chắn có phước. Vong linh có phước thì sẽ bớt khổ hơn. Việc cúng dường lên Tam Bảo đến chúng Tăng để hồi hướng phước báu cho vong linh, cho người thân của mình là hiệu quả nhất, là lợi ích lớn nhất”.

>>> Tam Bảo, quy y Tam Bảo là gì? Tại sao Phật Pháp Tăng lại cao quý?

Đây cũng là phương pháp Đức Thế Tôn của chúng ta chỉ dạy trong các bài kinh Nikaya, kinh Vu Lan Bồn, kinh Địa Tạng… Để cúng dường sinh được phước báu thù thắng, vong linh nhận được phước báu cần hội đủ các duyên:

Về phía người nhận cúng dường, trong kinh Tăng Chi Bộ III, phẩm chư Thiên, phần Bố thí, Đức Phật dạy: “Những người nhận phẩm vật bố thí, đã được ly tham hay đang thực hành hạnh ly tham; đã được ly sân hay đang thực hành hạnh ly sân; đã được ly si hay đang thực hành hạnh ly si”. Từ lời Đức Phật dạy, chúng ta thấy rằng việc cúng dường lên Tăng đoàn tu tập phạm hạnh đang thực hành các pháp giải thoát sẽ giúp vong linh có được phúc báu hồi hướng.

Về phía người cúng dường, chắc hẳn chúng ta đều mong muốn có được phước báu lớn để hồi hướng phần phúc ấy cho thân quyến của mình. Sư Phụ Thích Trúc Thái Minh từng chia sẻ: “Đúng theo tinh thần đạo Phật, khi chúng ta khởi tâm là Đức Phật liền biết. Cho nên mới gọi “Tâm xuất là Phật biết, Phật chứng”. Các con muốn cúng dường thì ngay từ nhà, khi các con phát tâm là Đức Phật đã chứng cho rồi, mười phương chư Phật đã chứng biết”. Do vậy, khi không đủ duyên về chùa thì chúng ta có thể cúng dường Tam Bảo, chư Tăng bằng cách gửi từ xa về chùa thì cũng được phước báu. Và phần phước ấy, chúng ta có thể hồi hướng cho vong linh để họ tăng thêm phước báu, có cơ duyên sinh lên những cảnh giới cao hơn.

Bên cạnh đó, Sư Phụ từng chỉ dạy: “Có được phúc là do chúng ta làm việc thiện. Quả phúc lớn hay nhỏ, phụ thuộc vào lực của tâm trong khi làm việc thiện. Năng lực tâm mình phát ra như thế nào thì phúc báu của mình như vậy. Cũng làm một việc thiện như vậy nhưng mà mình được quả phúc khác nhau. Và quả phúc đến nhanh hay chậm cũng do tốc lực tâm của mình. Nếu chúng ta làm việc thiện với tâm nhiệt thành, mạnh mẽ thì quả phúc đến rất nhanh. Còn cũng làm việc thiện ấy nhưng làm với tâm lờ đờ, lững thững, miễn cưỡng thì quả phúc có nhưng nó vừa nhỏ, vừa đến chậm”. Cũng trong kinh Tăng Chi Bộ III, phẩm chư Thiên, phần Bố thí, Đức Phật dạy: “Này các Tỷ-kheo, người bố thí, trước khi bố thí, ý được vui lòng; trong khi bố thí, tâm được tịnh tín; sau khi bố thí, cảm thấy hoan hỷ”. Như vậy, y lời Đức Phật và sự chỉ dạy trên Sư Phụ, chúng ta thấy rằng khi phát tâm cúng dường Tam Bảo người dâng cúng nên khởi tín tâm đối với Phật, tín tâm đối với Pháp, và tín tâm đối với chư Tăng phạm hạnh.

Về phía người được hồi hướng phước báu, trong kinh Địa Tạng, Đức Phật dạy khi chúng ta hồi hướng phước báu đến cho người đã mất thì họ sẽ được thọ nhận một phần phước báu. Ở đây, Sư Phụ Thích Trúc Thái Minh cũng giảng giải: Phần phước này lớn hay nhỏ phụ thuộc vào người được hồi hướng. Nếu họ sinh được tâm hoan hỷ, vui vẻ thì họ nhận được phần phước rất lớn, và ngược lại họ chỉ nhận được một phần phước nhỏ. Sư Phụ chia sẻ: “Giống như bà Thanh Đề, khi đại Tăng chú nguyện hồi hướng cho bà ấy thì bà khởi được tâm xả tham. Bà không có tâm tham, ích kỷ nữa và bà được hưởng trọn vẹn phước báu mà chư Phật và chúng Tăng hồi hướng cho bà ấy. Phước báu đầy đủ như thế, cho nên bà mới được sinh Thiên ngay trong ngày hôm đấy”.

Về phía đồ cúng dường: Vật cúng dường thanh tịnh (phù hợp với việc tu tập và hoằng Pháp)

Vong linh cách bao nhiêu kiếp thì nhận được phước báu?

Có nhiều Phật tử thắc mắc, khi cúng dường chư Tăng thì chúng ta có thể hồi hướng phước báu đến thân quyến quá vãng trong bao nhiêu kiếp trở lại? Về vấn đề này, chúng ta cùng đến với bài kinh Ngạ Quỷ Ngoại Bức Tường thuộc Tiểu bộ kinh Nikaya mà Sư Phụ Thích Trúc Thái Minh đã giảng: Có nhóm người vì làm ác mà bị đọa sinh vào địa ngục, sau đó tái sinh vào loài ngạ quỷ. Trải qua 184 kiếp, vào thời Đức Phật Thích Ca còn tại thế, các ngạ quỷ này đi loanh quanh khắp nơi, chúng mong ước vua Bình Sa – là quyến thuộc của chúng trong nhiều kiếp về trước sẽ làm lễ cúng dường Đức Phật và hồi hướng công đức ấy cho chúng. Thế nhưng, khi dâng lễ, nhà vua lại không hồi hướng nên các ngạ quỷ không nhận được thí vật nào, chúng rất thất vọng và thốt tiếng kêu thảm thiết mỗi đêm ở hoàng cung. Những âm thanh ấy khiến vua Bình Sa hoảng sợ và ông đã đến bạch Phật. Sau khi được Đức Phật chỉ dạy, vua Bình Sa xin được cúng dường lên Phật và sẽ hồi hướng công đức lễ vật ấy cho các ngạ quỷ. Ngày cúng dường Đức Thế Tôn, vua Bình Sa hồi hướng nên các ngạ quỷ được thọ nhận phước báu, đều được an lạc, hoan hỷ và được thoát kiếp ngạ quỷ đói khổ, sinh lên cõi Trời. Qua đây chúng ta biết rằng, nếu vong linh ngạ quỷ có duyên huyết thống với chúng ta, họ sẽ luôn theo và cầu cứu mình dù là cách bao nhiêu kiếp. Duyên hội ngộ này, không bị ngăn cách bởi không gian và thời gian.

Từ lời Sư Phụ giảng, chúng ta thấy rằng dù ở nơi nào, gần chùa hay xa chùa chúng ta cũng có thể cúng dường chư Tăng tu tập phạm hạnh trai giới và hồi hướng phúc này đến cho vong linh, thì chúng sẽ nhận được phần phúc báu đó và được tăng phúc tiêu nghiệp. Mùa Vu Lan năm nay, trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19, các Phật tử không thể về chùa, nhưng nếu với tâm thành kính, muốn báo hiếu ông bà, tiên tổ, người thân đã quá vãng bằng cách cúng dường Tam Bảo thì thân quyến đều được hưởng phần phước báu thù thắng.

Việc Cúng Người Chết Sau 100 Ngày Thì Người Chết Thường Sẽ Đi Về Đâu / 2023

Chuyên gia ơi, tôi có đôi chút thắc mắc về tang ma hiếu sự muốn được chia sẻ và hỏi nhỏ như sau: Chúng ta đều biết, sinh lão bệnh tử là quy luật khó tránh của con người. Cha mẹ sinh ra ta, lao lực vất vả chăm nuôi ta, đến khi về già thì suy yếu mệt mỏi bệnh tật rồi cũng sẽ ra đi. Nhưng cha mẹ ông bà đã chết thì không phải là hoàn toàn mất hẳn, mà vẫn còn lui tới cõi dương gian để thăm nom, gia hộ cho con cháu được khỏe mạnh, làm ăn tấn phát. Vậy cho tôi hỏi người đã khuất sau nghi thức cúng 100 ngày sẽ ra sao và người chết sau 100 ngày hồn sẽ hóa thành con gì? Tính 100 ngày người mất như thế nào?

Ý nghĩa cúng 100 ngày cho người chết

Trong quan niệm tâm linh từ thời xa xưa thì cách tính 100 ngày người mất như thế nào và nghi thức làm lễ 100 ngày người mất cực kỳ quan trọng và có ý nghĩa sâu xa. Tùy theo vị trí địa lý, phong tục từng vùng miền thì nghi thức này đều có sự khác nhau. Tuy nhiên dù khác nhau về cách thức nhưng đều có chung mục đích đó là thể hiện lòng kính trọng và tưởng nhớ người đã nằm xuống, giúp linh hồn người đó sớm siêu thoát và được đầu thai chuyển kiếp. Tính 100 ngày người mất như thế nào thì thưa rằng phép tính được bắt buộc kể từ ngày người đó trút hơi thở cuối cùng.

Trước ngày giỗ đầu, người theo Phật giáo ở Việt Nam thông thường sẽ cúng cho người vừa mất vào ngày 49 và 100. Phần lớn mọi người đều đã biết tục cúng 49 ngày có ý nghĩa như thế nào và làm khá trọng thể, mời họ hàng làng xóm đến dùng cỗ to, thịnh soạn.

Nhưng đến khi cúng 100 ngày, thường ít người để tâm tìm hiểu và đều chỉ mời người đã mất về quây quần tụ họp, hưởng bữa cơm gia đình với người trong nhà mà thôi.

Có người nói rằng con người bất phân nam nữ đều có 7 vía, cúng 49 ngày là bởi 7×7, mỗi 7 ngày trôi qua linh hồn người đã mất sẽ vượt qua một cửa ngục. Khi vừa qua cửa thứ 7, trọn 49 ngày thì người nhà cần sửa soạn đồ lễ để vừa là cầu siêu cho người ấy, vừa giúp linh hồn sớm được đầu thai, siêu thoát hoặc sẽ hóa thành con vật.

Khi đến trọn 100 ngày sau khi giã từ cõi đời, con cháu thân nhân chỉ cần làm lễ cúng, sắp sửa đồ trên ban thờ để tỏ lòng thương nhớ, tưởng niệm cốt ở lòng thành chứ không cần thương khóc, đốt vàng mã nhiều như lễ 49 ngày.

Nhờ những lần cúng lễ này, người đã mất sẽ rất cảm kích tấm lòng mà con cháu hay người thân dành cho mình. Đồng thời họ nương nhờ Phật lực, nhờ quý Tăng ni có đức độ và đạo lực mà hương linh được hưởng sự no vui thù thắng vi diệu.

Vậy xin hỏi, tại sao lại phải làm lễ cúng cơm cho người mất sau 100 ngày? Khi làm lễ cúng nên tính theo lịch âm hay lịch dương, cần chuẩn bị lễ cúng như thế nào mới phải đạo?

Tôi tìm hiểu thì được biết, nhiều nơi dân ta chỉ quan niệm có lễ 49 chứ không có lễ 100 ngày. Nhiều nơi gọi lễ cúng 100 ngày là tốt khốc và chọn đó làm ngày nhập chung bàn thờ người đã mất vào bàn thờ tổ tiên ông bà, liệu cách làm này có đúng chăng?

Chẳng phải nhà Phật nói: “Lễ Phật một lễ, tội diệt hà sa”. Thực hiện những nghi lễ tức là học Phật trực tiếp, không ngang qua phương tiện sách sở kinh điển; thực hiện các nghi lễ cũng là tu Phật trực tiếp. Như vậy, lễ 100 ngày là lợi nhiều hơn hại phải không?

Và cũng xin được hỏi thêm chuyên gia rằng, sau lễ cúng lễ 100 ngày, linh hồn người đã mất sẽ đi đâu? Bởi có người nói, linh hồn phải trải qua 10 cửa địa ngục mới thực sự đầu thai, nên há chăng tròn 100 ngày chưa được siêu thoát, người thân của chúng ta sẽ lưu lạc chốn nào?

Đàm Đức Bình (Tây Hồ, Hà Nội)

Vì sao phải thắp nhang 100 ngày sau khi đặt ban thờ Thần Tài – Ông Địa?

Chuyên gia tư vấn Hoàng Dương Bình:

Bạn thân mến

Ta thường thấy có những người khi sống bị coi như bát nước bỏ đi, nhưng khi chết lại được tang lo cũng lễ linh đình. Ngược lại có nhiều người khi chết được lo lắng nhớ thương, lo cho người chết không biết được lên thiên đường hay xuống địa ngục, có nhiều gia đình có tổ chức cúng 100 ngày với mong muốn hành động đó trợ giúp cho người mới khuất. Còn trợ giúp được gì thì đúng là không mấy ai biết.

Chuyên gia cũng đã chứng kiến có trường hợp không cúng cơm 100 ngày hay 49 ngày. Tất cả chỉ gói gọn trong 3 ngày là xong. Theo thầy thì việc cúng lễ mà thầy hay làm chỉ đóng vai trò chia sẻ, hỗ trợ, nâng đỡ. Còn thức tỉnh, giải thoát được hay không phụ thuộc vào nội lực của chính người đã khuất.

Và tất cả đều phải tôn trọng luật tự nhiên, tôn trọng nhân quả người đã khuất, trường hợp cúng 3 ngày xong này, theo thầy đó là do người ấy đã đi nhẹ, cũng chẳng biết về những chuyện người sống đang làm. Nếu có cúng thêm cho đúng bài thì cũng chỉ là thỏa mãn ý muốn người nhà thôi.

Quay trở lại với những câu hỏi của bạn, chuyên gia cẩn thận tham vấn một bậc thiện tu, người cho biết là các hiện thực sau khi chết là quá kỳ vĩ và rộng lớn nên mô tả bằng lời để hiểu là không thể, vậy chỉ gợi ý nôm để qua đó chúng ta tham khảo, từ đó ngộ sâu hơn:

* Tại sao phải làm lễ cúng người mất sau 100 ngày?

Theo bậc thiện tu thì đây là làm theo phong tục. Mà phong tục là do con người đặt ra căn cứ vào bối cảnh xã hội, tâm lý cụ thể, đúng ở thời điểm này nhưng sai ở thời điểm khác. Ý nghĩa cúng 100 ngày còn được biết với cái tên khác là lễ tốt khóc hay thôi khóc. Trong quan niệm xưa thì linh hồn của người đã khuất vẫn còn vương vấn và luẩn quẩn trong nhà. Vì thế để linh hồn được an nghỉ và siêu thoát thì lễ 100 ngày được ra đời với mục đó cao thượng đó.

Lễ 100 ngày giúp linh hồn người đó thoải mái, không còn ý niệm vương vấn cõi trần gian. Đặc biệt trong nghi thức cổ xưa này thì con cháu không được khóc thương cho người đó nữa. Nên mới được gọi với cái tên lễ thôi khóc.

Cũng theo người, tác động của việc làm lễ cúng cơm cho người mất 100 ngày (kể cả 49 ngày) là làm cho người sống an tâm, chứ khó làm thay đổi vấn đề của người mất . Các cụ chọn ngày này cũng rất khoa học, giúp con cháu, người thân thôi khóc, dứt ra để về với thế giới lao động, sinh hoạt bình thường. Chứ ngày xưa có những nhà cúng đến 3 năm, nhiều đêm ra đồng ấp mộ (ngủ ôm mộ), khóc ròng mãi thì cũng hại sức khỏe.

Thật lòng chính là phải đạo, chính là tu Phật. Còn người ở thế giới vô hình thì vẫn đi theo nhân quả đã làm khi còn sống, theo đúng luật trời định. Nếu khi sống mà thiện, làm nhiều việc tốt thì họ vẫn về nơi nước chúa, đất Phật, hoặc đầu thai làm người có cuộc sống tốt và ngược lại.

* Khi làm lễ cúng 100 ngày có phải chọn ngày đẹp không?

Bạn hỏi, khi làm lễ có phải chọn ngày đẹp không? Chọn ngày âm hay ngày dương? Theo vị thiện tu thì không cần thiết, nhưng đã là người đời thì còn “cái tôi”, còn lo lắng, vậy hãy cứ chọn ngày âm và ngày đẹp theo phong tục, khi chọn rồi, chịu khó quan sát hiện thực sẽ thấy có đúng, có sai và từ đó mà hiểu hơn, ngộ ra.

Ngộ ra rồi, cái Ngã tan đi thì Tâm trong sẽ mở, sẽ thấy ngày ngày âm hay ngày dương đều được, không có ngày đẹp ngày xấu. Về lễ cũng cũng vậy, làm đơn sơ hay mâm cao cỗ đầy đều được miễn là thật lòng.

Cúng 100 ngày mà diễn, giả khóc giả cười, hối lộ thần linh thì còn có hại. Ta có khi chỉ cần quả chuối củ khoai được rửa sạch sẽ, dâng cúng trân trọng cũng xong. Đừng đi tìm đạo ở những lý thuyết xa xôi, thật tâm chính là phải Đạo, thật lòng chính là tu Phật.

Trong thư bạn có hỏi rằng, lễ 100 ngày chính là sự học Phật trực tiếp, không đi ngang qua kinh điển vậy lợi nhiều hơn hại? Theo bậc hiền tu thì cái gì cũng có 2 mặt, tốt nhất là khi làm lễ hãy bình tâm, yêu thương, không luyến ái đau khổ. Không giả tạo hình thức, không mê tín dị đoan, không báng bổ bậy bạ thì người lễ cũng thêm phước phần, người chết cũng cảm thấy được quan tâm chăm sóc, vậy thôi.

* Người chết sau lễ cúng 100 ngày linh hồn đi về đâu, lưu lạc phương nào?

Bạn đừng quá lo lắng về việc người chết sau 100 ngày đi về đâu. Bậc hiền tu đã cười và nói rằng đừng quá lo lắng, lá đều rơi về cội, sau khi mất hoặc sau 100 ngày thì hồn sẽ về gặp tổ tiên. Những hồn còn mê lầm thì sẽ tha phương cầu thực không nơi nương tựa.

Đại sư chia sẻ thông điệp về linh hồn là bất tử, không có cái chết và không phải lo lắng về cái chết. Chúng ta cần mạnh dạn đối diện, quan sát và tìm hiểu “cái chết” để nhận ra “cái sống”, nhận ra sự sống. Từ đó liên hệ được với tổ tiên, cội nguồn trong sâu tận lòng mình, trở thành người có Tâm, có tổ tiên trong lòng.

Mình sống đấy nếu không có Tâm (hoặc tâm bị khóa) , hồn mình không có Linh, thì các thế lực bóng tối dễ điều khiển, dễ làm điều dại dột, không hạnh phúc. Sống đấy mà hồn vía, tâm trí phiêu bạt lang thang, chạy theo những mục tiêu ảo vọng

Theo bậc hiền tu, ai cũng có vấn đề của riêng mình. Nếu mình có tục lệ cúng người chết sau 100 ngày, thì nên vận dụng lễ cúng ấy để hoàn thiện bản thân. Cách làm như đã nói đó là hãy cúng lễ bình tâm, giản dị, chân thành, người khuất cảm nhận được sự ấm áp, người sống cúng có hạnh phúc tại tâm.

Người chết sau 100 ngày hồn sẽ hóa thành con gì?

Theo Hoàng Dương Bình(Tuổi Trẻ Thủ Đô)

Rằm Tháng 7, Không Cúng Cô Hồn Được Không, Nếu Cúng Nên Chọn Giờ Nào? / 2023

Không cúng cô hồn vào dịp rằm tháng bảy có được không?

Nhiều gia đình tuy không chính thức theo đạo Phật nhưng luôn nhất tâm hướng thiện, sống với lòng thành và luôn làm tốt các tập quán phong tục được duy trì từ xa xưa. Ngày rằm tháng 7 âm lịch, tháng cô hồn, đôi khi họ có chút lăn tăn thắc mắc rằng, liệu nếu vì những lý do khách quan như công tác đột xuất, xảy ra việc đặc biệt hoặc bản thân chưa thực sự nắm rõ cách làm thì có thể không cúng cô hồn vào dịp này được không.

Sư thầy Thích Diệu Nhã (chùa Linh Sơn Thanh Nhàn, Hà Nội) trả lời vấn đề này như sau: Trước hết phải khẳng định, việc cúng cô hồn hay vong linh là tùy vào cái tâm và việc làm phúc của mỗi gia chủ, hoàn toàn không có việc bắt buộc phải cúng cô hồn hay các vong linh vào mỗi dịp rằm tháng bảy hàng năm.

Nếu gia đình nào biết cách làm lễ cúng này thì sẽ rất có lợi cho gia chủ đó. Còn nếu không biết cách làm thì có thể đăng ký nhờ nhà chùa sắm lễ vật hoặc tự mang lễ vật đến cúng cùng nhà chùa. Việc cúng lễ cô hồn có hai hình thức: Một là tại nhà, hai là tại chùa.

Cũng theo sư thầy Thích Diệu Nhã, nếu gia chủ nào không biết cách làm tại nhà cũng không nhờ nhà chùa thì không nên làm lễ cúng này vì nếu không biết cách tiễn các cô hồn, vong linh về cõi âm, các vong linh sẽ quanh quẩn trên cõi trần quấy đảo gia chủ. Ngoài ra, các gia đình nên coi như đây là dịp cúng bái tưởng nhớ đến tổ tiên, tích cực làm việc thiện chứ không nên sa đà, hoang phí đốt vàng mã, mâm cao cỗ đầy.

Rằm tháng bảy có nên cúng cô hồn tại nhà không?

Về việc có nên làm lễ cúng cô hồn (chúng sinh) tại nhà, hiện mỗi người một quan niệm. Theo Thượng tọa Thích Đồng Huệ, Ủy viên Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, “đất có thổ công, sông có hà bá”, các gia đình chỉ nên cúng thổ công, gia tiên, còn cúng chúng sinh nên đến các đền chùa, những nơi thờ cúng tập trung. Vào dịp này, nếu các gia đình thành tâm thì nên phóng sinh chim, cá sẽ rất tốt.

“Tại sao chúng ta tưởng nhớ, thờ cúng những người đã khuất mà lại không thể trợ duyên, không giúp đỡ những người còn sống. Tâm ý của nhà Phật muốn gợi đến tấm lòng, động đến tri kiến và nhận thức của mỗi người. Hãy yêu thương những người còn sống, đùm bọc, chia sẻ và tạo điều kiện giúp đỡ lẫn nhau, không phải chỉ là giữa những người ruột thịt mà với cả cộng đồng xã hội, đó chính là lòng hiếu hạnh mà mỗi người nên hướng tới”, Thượng tọa Thích Đồng Huệ chia sẻ thêm.

Tuy nhiên, những người biết cách cúng vong có thể tự tiến hành tại nhà nhưng nên cúng vào buổi chiều tối. Tất cả các chùa đều làm lễ cúng cô hồn trong một ngày nhất định từ ngày đầu tháng tới rằm. Còn nếu cúng tại nhà, mâm lễ cúng cô hồn nên đặt ngoài sân, tránh xa bậu cửa, không quy định về hướng lễ.

Nên cúng ở chùa hay ở nhà trước?

Trong dịp rằm tháng bảy, nghi lễ Vu Lan báo hiếu không thể không tiến hành. Đây là một trong những ngày lễ chính của Phật giáo. Thường thì từ đầu tháng 7 âm lịch, Phật tử đã tới các chùa rất đông để đăng ký lễ cầu siêu, cầu nguyện cho cha mẹ hiện tiền được an lạc, cha mẹ quá vãng được siêu sanh tịnh độ.

Các chùa thường làm lễ cầu siêu từ rất sớm, cũng là dịp các thầy giảng cho người dân hiểu về ý nghĩa lễ Vu Lan và đạo hiếu của con cái với bậc sinh thành. Trong lễ Vu Lan, người theo đạo Phật thường tụng những biến kinh hồi hướng cho bố mẹ, cửu huyền thất tổ lúc nào cũng được. Nếu theo tôn giáo khác thì dùng tâm hướng đến người đã khuất. Nên lễ Vu Lan ở các chùa trước bởi ở đó nhờ công đức, thần lực của chư tăng nên các hương linh gia tiên được siêu sinh rất tốt.

Lễ cúng ngày rằm tháng bảy không nằm ở mâm cao cỗ đầy, mà ở thái độ và tấm lòng thiện lương, thành kính của mỗi người. Mỗi nơi có cách cúng lễ khác nhau, nhưng giống nhau ở tấm lòng thành, tâm hướng thiện với các hoạt động thể hiện nét đẹp truyền thống văn hóa của người Việt.

Lễ cúng rằm tháng bảy báo hiếu cha mẹ nên tiến hành ở chùa trước và vào ban ngày bởi ở đó nhờ công đức, thần lực của chư tăng nên các hương linh gia tiên được siêu sinh rất tốt.

Vì sao rằm tháng Bảy nên cúng cỗ chay thay cho cỗ mặn?

Mùa lễ Vu Lan, mọi gia đình đều chuẩn bị mâm cỗ cúng thần linh, gia tiên. Theo Thượng tọa Thích Đồng Huệ, rằm tháng bảy nên cúng cỗ chay là tốt nhất. Người dân mua sắm lễ thật nhiều nhưng có khi chỉ thắp nén nhang với một cốc nước trắng cũng tốt, quan trọng nhất là lòng thành.

Còn theo quan điểm của Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Giáo Hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng ban Hoằng Pháp Trung ương: Rằm tháng bảy, nhà nào cũng làm một mâm cỗ cúng thật hoành tráng và đặt lên ban thờ để làm lễ. Người ta quan niệm, ngày này các vong linh được xá tội, cửa ngục được mở, cha mẹ, ông bà của họ có thể về nhà để nhận sự hiếu kính của con cháu. Con cháu thi nhau làm mâm cao, cỗ đầy để cầu cúng, báo đáp. Và họ tự nhủ với nhau, lễ lạt càng to càng tốt, càng thể hiện sự hiếu lễ.

Tuy nhiên, dưới con mắt và giáo lý của nhà Phật thì việc làm trên lại sinh ra cái tội cho ông bà, cha mẹ, người đã thác đi. Bởi khi còn sống, ông bà, cha mẹ của họ cũng gây ra tội khi sát sinh, cũng cúng lễ mặn vào ngày Rằm. Và bây giờ, con cháu của họ lại tiếp tục sát sinh để cúng ông bà, cha mẹ khiến cho tội lỗi của họ càng nặng thêm. Chính vì thế, khi cúng vào ngày lễ Vu Lan, con cháu nên cúng ông bà, cha mẹ bằng lễ chay, tuyệt đối tránh việc sát sinh.

Nên cúng rằm tháng bảy vào thời điểm nào?

Đúng ngày rằm tháng bảy, Phật tổ xá tội vong nhân trong vòng 1 ngày. Mọi linh hồn kể cả tội lỗi, quỷ dữ đều được tự do. Vì vậy, dân gian quan niệm nếu cúng đúng ngày rằm, sợ rằng sẽ bị những linh hồn này phá phách, rước thêm âm binh và cô hồn vào trong nhà mình. Cũng vì có rất nhiều vong hồn đi lang thang nên nếu hóa vàng mã vào ngày này dễ bị cướp, người thân khó nhận.

Do vậy, theo xu hướng chung các gia đình thường cúng rằm tháng bảy từ ngày mùng 10 tháng bảy âm lịch đến trước ngày chính rằm (tức là ngày 15/7 âm lịch). Còn ngày chính rằm sẽ chỉ để cúng các cô hồn vương vất, không nơi nương tựa, đang bị đói ăn. Lúc này mâm cơm cúng cũng được dọn ngoài đường, trước nhà… nhưng không được để trong nhà, tránh trường hợp các vong hồn theo vào. Dù chọn giờ nào thì việc cúng cô hồn cũng đều phải diễn ra vào trước 12 giờ đêm ngày 15/7 âm lịch.

Điều cần tránh khi lên chùa cúng rằm tháng bảy

– Không nên sắm lễ mặn. Đến dâng hương cầu cúng ở các chùa nên sắm các lễ chay như hương, hoa, oản phẩm, xôi, chè… Không nên sắm lễ mặn như cỗ tam sinh (trâu, dê, lợ), thịt gà, giò chả…

Tuyệt đối không được dâng lễ mặn ở khu vực Phật điện (chính điện), tức nơi thờ tự chính của chùa. Lễ mặn chỉ được chấp nhận nếu như chùa có thờ tự các vị Đức Ông, Thánh, Mẫu. Nhất là đối với lễ cúng cô

hồn, chỉ cúng bằng đồ ăn chay, không cúng đồ mặn vì sẽ khơi dậy tham, sân, si. – Không ăn mặc phản cảm. Không chỉ riêng ngày rằm tháng bảy, khi lên chùa dâng hương lễ Phật, cần ăn mặc giản dị, sạch sẽ, kín đáo.

– Không lấy cành lộc mang về đặt lên ban thờ nhà mình. Cành lộc chứa nhiều trường khí âm, bất lợi cho gia tiên, thần linh tại gia.

Cập nhật thông tin chi tiết về Dân Gian Quan Niệm Rằng Khi Chôn Cất Sau 3 Ngày Thì Hồn Phách Người Chết Hội Lại Tỉnh Táo Rồi, Nhưng Nếu Không Mở Cửa Mả Thì Họ Không Tỉnh Hẳn Được, Không Thể Trở Lên Mặt Đất, Cũng Không Biết Đường Về / 2023 trên website Apim.edu.vn. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!