Xu Hướng 12/2022 # Ẩm Thực Ngày Tết Của Người Nam Bộ / 2023 # Top 21 View | Apim.edu.vn

Xu Hướng 12/2022 # Ẩm Thực Ngày Tết Của Người Nam Bộ / 2023 # Top 21 View

Bạn đang xem bài viết Ẩm Thực Ngày Tết Của Người Nam Bộ / 2023 được cập nhật mới nhất trên website Apim.edu.vn. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất.

Trong bối cảnh hội nhập hiện nay, quá trình toàn cầu hóa và sự phát triển của khoa học công nghệ đã phần nào làm cho Tết có nhiều biến đổi, nhất là ở Nam bộ – vùng đất trung tâm của sự giao lưu, phát triển kinh tế, nơi hội tụ nhiều nền văn hóa.

Mặc dù vậy, những món ăn cổ truyền như bánh tét, thịt kho tàu, khổ qua nhồi thịt, dưa kiệu tôm khô, bánh tráng cuốn… đã trở thành món ăn không thể thiếu trong ngày Tết của người dân. Những món ăn truyền thống này chứa đầy ý nghĩa, mang đậm dấu ấn của một thời khẩn hoang, mở cõi của người dân nơi đây, ít nặng về nghi thức, phù hợp với khí hậu nắng nóng của phương Nam.

Bánh tét

Bánh tét là một món ăn truyền thống không thể thiếu trong dịp Tết của người dân Nam bộ. Về nguồn gốc của bánh tét vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau, có ý kiến cho rằng bánh tét là sản phẩm của quá trình giao lưu văn hóa Việt – Chăm; có ý kiến khác về nguồn gốc, vua Quang Trung được một anh lính mời ăn bánh tét do người nhà gửi tới, cảm động về câu chuyện của anh lính và thấy bánh ngon nên vua ra lệnh cho mọi người gói loại bánh này để ăn tết nhằm ghi nhớ sự kiện lịch sử chiến thắng quân Thanh và thể hiện tình cảm gắn bó gia đình vào dịp xuân về…

Tên gọi bánh tét cũng vậy, có ý kiến tên bánh là bánh Tết – loại bánh được gói và cúng ông bà tổ tiên trong dịp Tết, sau này dân gian gọi trại thành bánh tét; ý kiến khác cho rằng tên bánh bắt nguồn từ cách thức ăn bánh, dùng dây tét bánh thành từng khoanh.

Dù có nhiều ý kiến khác nhau về nguồn gốc và tên gọi, nhưng từ bao đời nay, bánh tét – tượng trưng cho sự ấm no, đủ đầy, đã trở thành loại bánh truyền thống, mang nhiều ý nghĩa nhân sinh của người dân Nam bộ.

Bánh tét thấm đậm triết lý âm dương, ngũ hành, sự hòa hợp của đất trời. Hạt gạo chính là tinh hoa của sự hòa hợp giữa âm và dương, giữa trời và đất; màu sắc của bánh tét đầy đủ năm màu trong ngũ hành: đen (tiêu) tượng trưng cho hành thủy, đỏ (lòng đỏ trứng muối hay dán giấy đỏ bên ngoài bánh) tượng trưng cho hành hỏa, xanh (màu của lá, của vỏ bánh) tượng trưng cho hành mộc, trắng (thịt mỡ) tượng trưng cho hành kim, vàng (nhân đậu xanh) tượng trưng cho hành thổ.

Ngày xuân, mọi thành viên trong gia đình quây quần bên mâm cỗ Tết, thưởng thức những khoanh bánh tét thơm ngon với màu xanh của lá, mùi thơm của nếp, của lá dứa, vị béo của thịt, ngọt bùi của đậu, cay nồng của tiêu sẽ là hương vị đậm đà khó quên trong không khí Tết truyền thống.

Thịt kho tàu

Thịt kho hột vịt, thịt kho trứng, thịt kho nước dừa, thịt kho rệu đều là tên gọi của món ăn đặc trưng có nguồn gốc Nam bộ này. Nhiều người nghe cái tên thịt kho tàu nghĩ rằng món ăn này có nguồn gốc từ người Hoa, nhưng theo Bình Nguyên Lộc, chữ “tàu” ở đây có nghĩa là “lạt” và là món ăn thuần Việt.

Tết đến gia đình người Nam bộ, thưởng thức đĩa thịt kho mềm, màu vàng nâu sóng sánh, thơm nức mùi nước dừa, vị ngọt thanh của nước dừa, đậm đà của vị thịt ăn kèm với dưa giá, củ kiệu, mới cảm nhận hết được sự nồng ấm, hào sảng của Tết phương Nam.

Không phải ngẫu nhiên mà người dân Nam bộ chọn món ăn này là món ăn đặc trưng đầu năm, bởi vì trong món ăn thuần Việt này, cư dân đã gửi gắm cả vị Tết, hương xuân, gửi gắm cả ước mong một năm mới vẹn tròn, sung túc, đủ đầy. Miếng thịt kho tàu được xắt vuông tượng trưng cho âm, hột vịt tròn tượng trưng cho dương, thể hiện sự vẹn toàn.

Canh khổ qua

Theo tư duy của cư dân Nam bộ thường chọn món ăn theo ý nghĩa nội dung tên gọi, phát âm hoặc hình ảnh thể hiện sự sung túc. Như mâm ngũ quả gồm các loại trái cây cầu, sung, dừa, đủ, xoài. Để mâm ngũ quả sinh động màu sắc, người dân cũng thêm các loại trái cây khác như quýt (có nghĩa là cát tường, tốt lành), tắc (đắc lợi), thơm (thơm tho); dưa hấu xẻ ra trong ngày mùng một Tết phải đỏ ngon thì cả năm mới may mắn; Tết không cúng chuối vì phát âm có nghĩa là “chúi”…

Cùng với món ăn ngày Tết, món canh khổ qua cũng là một món ăn không thể thiếu của người dân đất phương Nam. Có tô canh khổ qua trên mâm cỗ tạo cho gia đình một sự yên tâm về mặt tâm lý, vì món canh khổ qua có ý nghĩa là niềm hy vọng về một năm mới mọi sự suôn sẻ, may mắn, mọi khó khăn vất vả của năm cũ sẽ qua đi.

Canh khổ qua có vị ngọt thanh nhẹ, hơi nhẫn đắng, canh khổ qua còn có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, giúp giải “ngán” khi ăn các món ăn nhiều đạm, nhiều chất béo trong ngày Tết. Loại quả này rất bình dị, dân dã, dễ trồng, cách chế biến đơn giản, chỉ cần vài quả khổ qua tươi, nạo bỏ hột, thịt băm nhỏ trộn với mọc hoặc sang hơn thì dùng cá thác lác nhồi vào bên trong rồi dùng nước hầm xương để nấu là đã hoàn tất món ăn, đơn giản đúng như cái chất mộc mạc của người dân Nam bộ.

Bánh tráng cuốn

Món bánh tráng cuốn là món ăn dễ làm, dễ ăn, tiện lợi, dễ chế biến, nhanh gọn. Ngày Tết ở Nam bộ, nhà nào cũng chuẩn bị sẵn xấp bánh tráng, đi chơi Tết về chỉ cần ít rau sống, rau thơm, củ kiệu, tôm khô là cũng đã xong một bữa.

Bánh tráng cuốn có nhiều loại, có thể xem đây là cả một thế giới nguyên liệu động thực vật thu nhỏ, ngoài nguyên liệu cơ bản là rau sống, các loại rau thơm, nói chung thứ gì cũng có thể cuốn được. Gỏi cuốn tôm thịt chấm nước mắm chanh, tỏi, ớt, đồ chua; thịt luộc cuốn bánh tráng chấm mắm nêm; nem nướng, đậu phộng cuốn bánh tráng chấm tương; bì cuốn chấm nước mắm chanh, tỏi, ớt; thịt kho tàu, chả ram, thịt ram, trứng chiên, cá hấp, cá chiên… đều có thể cuốn, vừa ngon vừa lạ miệng.

Món bánh tráng cuốn trong ngày Tết phần nào đã thể hiện phong cách của người dân Nam bộ, không cầu kỳ, ăn uống thiên về dân dã, cách chế biến đơn giản, không chú trọng nhiều về hình thức. Đây cũng chính là sự thể hiện chân tình theo phong cách rất Nam bộ, một đặc tính chung và cũng là “tính nết” điển hình của người Việt phương Nam.

Củ kiệu, tôm khô

Củ kiệu muối chua và tôm khô là hai món ăn bình dị, nhưng không thiếu trong dịp Tết. Miền Bắc có dưa hành, miền Trung và miền Nam có dưa kiệu. Ngày Tết chỉ cần một đĩa củ kiệu tôm khô có thể “lai rai mút mùa”, vị ngọt, đậm đà của tôm khô hòa quyện lẫn với vị chua ngọt, thơm giòn của kiệu rất dễ đưa mồi, nếu có thêm đĩa lạp xưởng tươi ăn kèm nữa thì thật tuyệt hảo. Kiệu có thể kết hợp với nhiều món ăn: ăn kèm bánh chưng, bánh tét; các loại thịt luộc, quay, nướng; cuốn bánh tráng, làm đồ chua, trộn salad…

Đây là hai món ăn vừa bình dân vừa cao cấp, kiệu thì dễ mua, dễ làm, giá rẻ; tôm khô hiện nay, giá khá cao. Thực chất ngày xưa tôm cá đầy sông, ăn không hết đem phơi khô dự trữ, khi nấu canh, nấu nước lèo hay kho quẹt chỉ cần một nhúm tôm khô cho vào là đã có món ăn đậm đà, ngọt tự nhiên rồi. Nhưng ngày nay mua một ký tôm khô có khi đến cả triệu đồng nên cũng hạn chế người dùng hơn. Tôm khô có thể không, nhưng dưa kiệu thì không thể thiếu.

Ngoài những món ăn truyền thống kể trên của người Nam bộ, tùy theo điều kiện mỗi gia đình còn có thêm các món khác như: lạp xưởng, giò chả, thịt khìa, tai heo ngâm nước mắm, dưa giá, dưa món… cùng hòa chung với hương vị Tết Nam bộ.

Món ăn ngày tết của người Nam bộ luôn phản ánh mối quan hệ chặt chẽ giữa con người với môi trường tự nhiên để đảm bảo duy trì cuộc sống. Sự thích ứng với môi trường tự nhiên của người dân vùng đất này cũng đã thể hiện được tính sáng tạo và linh hoạt của con người, tạo nên những đặc trưng riêng, độc đáo trong văn hóa ẩm thực Nam bộ.

Ngày nay, các món ăn ngày Tết ở phương Nam đã có nhiều biến đổi, giản tiện hơn rất nhiều, ngày Tết cũng không khác ngày thường nhiều, nhưng những món ăn truyền thống vẫn còn hiện diện trong bữa ăn ngày Tết, trên mâm cơm thờ cúng tổ tiên của người Nam bộ, thể hiện tính chất thiết thực, mộc mạc, thoáng mở của người dân vùng sông nước.

Mâm Cỗ Tết Trong Ẩm Thực Việt Nam / 2023

18/01/2012 10:35:54 SA

Normal 0 false false false EN-US X-NON…

Theo phong tục Việt nam, Tết là dịp đặc biệt quan trọng để gia đình có cơ hội đoàn tụ họp mặt, thăm hỏi sức khỏe và chúc nhau những gì tốt đẹp nhất sẽ đến trong năm mới. Đây cũng chính là ngày lễ trọng đại nhất trong năm của người Việt. Người ta vẫn dùng từ “ăn T ết” để nói đến tất cả các công việc chuẩn bị cho các ngày đầu năm mới, từ việc trang trí nhà cửa, cúng kiếng, thăm hỏi, biếu xén và chuẩn bị đồ ăn, thức uống, vui chơi cho khách đến thăm nhà cũng như cho các thành viên trong nhà. Từ “ăn” trong cụm từ “ăn T ết” phần nào nhấn mạnh ý nghĩa quan tr ọ ng của mâm cơm Tết trong gia đình vào những dịp này. Người miền Bắc thường dùng “mâm cỗ” để nói đến mâm cơm gi ành cho những dịp trọng đại. Đó là một bữa ăn có nhiều món ngon, món đặc biệt mà ngày thường không có. “Mâm cỗ” không chỉ dùng cho dịp Tết mà còn là những dịp cưới xin, tân gia, mừng thọ. Đi “ăn cỗ” ở miền Bắc cũng giống như đi “ăn tiệc” ở miền Nam. Theo cách hiểu đơn giản, “cỗ” hay “tiệc” là sự kết hợp bày biện các món ăn được chế biến từ nhiều phương thức lại với nhau theo một nguyên tắc tương đối hài hòa về nhiều mặt. Mâm cỗ có nhiều món ăn với màu sắc, mùi vị phong phú và đặc biệt là ý nghĩa của các món ăn bày ra trong bữa cỗ. Người miền Bắc gọi là “mâm cỗ” chứ không dùng từ “bàn cỗ” vì nó gắn liền với tập quán ăn uống của người miền Bắc và người mi ề n Bắc Trung bộ (Thanh Hóa, Nghệ An, Hả Tĩnh). Trong mâm cỗ, dù là cỗ cưới, hỏi, kỵ (giỗ) hay cỗ Tết, mọi người ngồi quây quần quanh một mâm, thường là sáu người ăn, trong đó bày đầy đủ các món ăn, gồm nhiều đĩa, nhiều bát thức ăn, từ món canh, ninh, xào, luộc…. Nhiều mâm cỗ có nhiều món nên phải xếp chồng bát, đĩa lên nhau, hai, ba, hoặc có khi là năm, bảy tầng. Vì lý do đó mà trong ngôn ngữ Việt Nam có thành ngữ “mâm cao, cỗ đầy” để mô tả hình ảnh những mâm cỗ truyền thống của người Việt miền Bắc và Bắc Trung bộ ngày xưa. Tuy nhiên người miền Nam không dùng “ăn tiệc” cho việc ăn cơm vào dịp Tết. Mâm cơm ngày Tết ở miền Nam vì vậy không được gọi là “mâm cỗ” mà vẫn được xem là mâm cơm, chỉ có phần thịnh soạn và nhiều món ăn đặc trưng dành cho gia đình, bạn bè có dịp họp mặt và thưởng thức. Mâm cơm để cúng ông bà tổ tiên chủ yếu là trái cây, hoa quả có mặt thường xuyên trên bàn thờ, còn là những món ăn chọn lọc trong những dịp trọng đại như giao thừa và ba ngày Tết. Khi đề cập đến ẩm thực Việt nói chung, mâm cỗ T ết được sử dụng chung cho mâm cơm ngày Tết ở cả cả ba miền với ý muốn tôn trọng giá trị truyền thống của Việt Nam từ ngàn xưa. Theo truyền thống, trước khi “ăn tết”, người ta phải có nghi thức cúng Giao thừa. Ngoài việc cúng Trời, cúng Đất, còn là dịp để nhà nhà bày tỏ lòng hiếu kính với các bậc tổ tiên và người thân đã khuất cùng về sum họp với con cháu. Do đó, ngoài việc chuẩn bị đồ ăn thức uống cho gia đình thì chiều ba mươi Tết, người Việt còn lo cúng kiếng để rước ông bà.

Mâm cổ Tết Hà Nội. Ảnh Ý Nhạc

Cúng Giao thừa là một nghi thức mang ý nghĩa quan trọng đối với người Việt Nam vào dịp cuối năm, chuẩn bị đón mừng năm mới. Đây là dịp con cháu tỏ lòng hiếu kính với ông bà tổ tiên, đón ông bà về chung vui cùng con cháu cũng như cầu mong tổ tiên phù hộ xua đi những xui xẻo và mang lại những điều may mắn, thuận lợi trong năm mới. Vì lý do đó, nghi thức cúng Giao thừa còn gọi là cúng rước ông bà. Tùy vào điều kiện mỗi gia đình mà chuẩn bị mâm cơm cúng Giao thừa và đón rước ông bà có thể tổ chức vào buổi trưa hoặc buổi chiều ba mươi.

Mâm ngũ quả của các miền thường được bày biện vào thời điểm này, cũng là để chưng bày, làm đẹp nhà suốt mấy ngày Tết. Mâm ngũ quả tùy từng miền có sự khác biệt. Miền Bắc thường bày các loại trái cây như: chuối, bưởi, đào, hồng, quýt. Miền Nam có thời tiết thuận lợi nên trái cây vào dịp tết cũng phong phú hơn. Mâm trái cây trên bàn thờ của người miền Nam bao giờ cũng có hai trái dưa hấu lớn bên bộ đèn đồng. Ngoài ra còn có đủ các loại trái cây: xoài, mãng cầu, đu đủ, vú sữa, quýt, nhãn… với nhiều màu sắc đẹp mắt. Tuy vậy, các loại trái cây được chưng bày trên bàn thờ vào dịp này thường chú ý đến ý nghĩa hơn là số lượng. Với mong ước được no đủ suốt năm, người miền Nam sử dụng các loại trái cây như mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, thơm với ý nghĩa cầu vừa đủ xài, thơm là thơm thảo tức tấm lòng thành của người dâng cúng lên các bậc tổ tiên.

Ngoài hoa, quả chưng trên bàn thờ, mâm cơm cúng Giao thừa còn có những món ăn có tính truyền thống, vừa làm xong để chuẩn bị đón năm mới. Mâm cơm cúng Giao thừa không quá cầu kỳ, không bày biện nhiều món rườm rà mà cần đầy đủ theo nghi thức truyền thống. Chính vì vậy, mâm cơm cúng Giao thừa không gọi là mâm cỗ. Các món ăn gi ành cùng giao thừa thường có cặp bánh chưng hay bánh tét vừa nấu xong, là dĩa thịt kho trứng vừa chuẩn bị cho những ngày Tết cùng với giò, chả, xôi gấc hoặc thịt gà… Các món ăn trong mâm cơm cúng Giao thừa trước là cúng Trời, Đất, ông bà tổ tiên, sau là dịp để con cháu sum vầy, quây quần cùng nhau vào thời khắc cuối cùng của một năm.

Tai heo ngâm

Trong những ngày đầu năm, gia đình có dịp tụ họp đông đủ, con cháu chúc Tết ông bà, cha mẹ. Người lớn tuổi thì mừng tuổi con cháu. Trong dịp này, bữa cơm đầu năm thường rất thịnh soạn với nhiều món ngon được chuẩn bị từ nhiều ngày trước. Do điều kiện địa lý, thói quen trong ăn uống, phong tục của từng miền có những điểm khác biệt, nên mỗi miền có mâm cỗ Tết khác nhau, và có tên gọi khác nhau. Ở mỗi địa phương và mỗi gia đình, mâm cỗ ngày Tết cũng không hoàn toàn giống nhau. Nói mâm cỗ Tết miền Bắc thực ra cũng có sự khác biệt ở từng vùng miền: miền cao như Lạng Sơn cũng có khác biệt với Tây Bắc, miền xuôi như Hải Dương, Nam Định cũng khác với Quảng Ninh, Thái Bình. Mâm cỗ ngày Tết trong bài viết này xin được nói đến là mâm cỗ truyền thống của Hà Nội.

Trong mâm cỗ ngày Tết ở các gia đình miền Bắc, món thường thấy là món Bóng. Bóng có thể được xào hoặc nấu với thịt nạc, đậu cô ve, bông cải và nấm hương. Ngoài ra cũng không thể thiếu món măng hầm chân giò. Ngoài ra còn có gà luộc hoặc nộm su hào. Trong bữa cơm cũng không thể thiếu dĩa bánh chưng được bày cùng với dưa hành.

Chân giò nấu măng

Mâm cỗ miền Bắc thường khá nghiêm ngặt, ít nhất phải có 4 đĩa, 4 bát không kể xôi và nước chấm. Gia đình khá giả, có điều kiện thì còn chuẩn bị 8 đĩa, 8 bát. Món ăn bày trên đĩa, cơ bản là có thịt gà, thịt heo, nem thính, giò lụa. Cũng có thể thêm giò thủ, thịt đông, chả đẫy, nộm su hào, nộm rau cần và các món xào. Bát thì gồm bát ninh, bát hầm, bát miến, bát mọc, ngoài ra còn có các món tần. Các món bày trên đĩa được dùng trước, thường là để nhắm với rượu và ăn chung với xôi. Các món bày trong ở bát như món măng hầm giò heo, miến gà, mọc thì dùng sau. Đó là những món ăn không thể thiếu trong mâm cỗ truyền thống miền Bắc. Bên cạnh những món trên, tùy từng gia đình, có những nơi còn có các món cá chép, cá trắm kho riềng, cuốn diếp, cuốn bỗng. Món tráng miệng ngoài các loại mứt như mứt sen, quất, gừng, hồng khô, ô mai mơ, gừng còn có món chè kho cũng rất được ưa chuộng vì vừa thơm ngon, lại có tính giải độc và giả rượu do được chế biến từ nguyên liệu chính là đậu xanh. Chè kho miền Bắc thường làm rất ngọt và xào kỹ nên có thể để dành được rất lâu. Trong thời tiết lạnh của ngày T ết, món ăn này có thể để dành được lâu đến 1, 2 tuần lễ.

Miền Trung có đặc điểm chung về điều kiện khí hậu, thời tiết khắc nghiệt nên ẩm thực nói chung và các món ăn trong mâm cỗ ngày Tết ở miền Trung cũng có những sắc thái đặc trưng . Cuộc sống tuy có khó khăn nhưng đến ngày Tết, mâm cơm cúng giao thừa, đón ông bà cũng như mâm cơm đầu năm cũng phải đầy đủ, tươm tất với ước mong cả năm được sung túc đầy đủ.

Tré

Ngoài một số tỉnh Bắc Trung bộ như Nghệ An, Hà Tĩnh vẫn mang sắc thái của cỗ miền Bắc với quan niệm “mâm cao, cỗ đầy”. Mâm cỗ các tỉnh này vẫn không thiếu các món: bánh chưng, thịt đông, giò lụa, nem chua, măng hầm giò heo, miến gà. Các tỉnh còn lại có nhiều điểm khác biệt với cỗ miền Bắc, món bánh chưng được thay bằng bánh tét, không ăn dưa hành mà là dưa món và nổi bật là các món bánh phong phú và đa dạng. Các loại bánh này có đặc điểm là ngọt đậm, được chế biến bằng cách hấp, nướng hoặc sấy kỹ để có thể dùng ăn dần đến cả tháng vẫn không hư hỏng. Có thể kể các loại bánh tổ, bánh nổ, bánh in, bánh thuẩn, bánh già lam, bảy lửa, bánh đậu xanh sấy, cốm,…. Những món ăn ngày Tết của người miền Trung thường chú trọng nhiều đến yếu tố lưu trữ. Món bánh tét thì được gói thật chặt, nhân bánh chỉ đơn giản có đậu xanh, và lượng đậu xanh trong bánh cũng không quá nhiều, vì vậy có thể để gi ành được gần cả tháng. Món dưa món dùng ăn chung với bánh tét được làm từ đu đủ, củ cải trắng và cà rốt phơi khô, ngâm với nước mắm được, để lâu đến mấy tháng vẫn giòn, ngon. Ngoài ra, mâm cỗ ngày tết miền Trung còn có những món thịt bò, thịt heo ngâm nước mắm, món tré, chả, nem. Miền Trung còn là nơi nổi bật với thói quen “cuốn” trong phong cách ẩm thực. Trong bữa ăn hàng ngày, hầu như loại thức ăn nào cũng có thể trở thành món cuốn đối với người miền Trung, từ thịt luộc cuốn bánh tráng, nem lụi cuốn bánh tráng, rồi thịt kho, cá kho, cá hấp cũng có thể cuốn chung với bánh tráng và rau sống. Mà không chỉ với các loại rau xà lát, rau thơm thường thấy, còn là rau muống, rau chuối cũng có thể cho chung vào để cuốn. Mâm cơm ngày Tết của các tỉnh miền Trung vì vậy không thể thiếu các món bánh tráng, rau sống cuốn với các món thịt kho, thịt phay, thịt ngâm nước mắm, nem chua, chả, tré, thịt bò nướng sả. Bên cạnh đó còn có các món trộn như có thịt gà trộn rau răm, vả trộn, măng trộn, mít trộn là những món nguội gi ành trong mâm cỗ của người Trung, thường được dọn vào đầu bữa ăn để dùng như món khai vị.

Quả sung

Với Huế, mâm cỗ Tết có phần phong phú và đặc sắc hơn. Trong bài này chưa đề cập đến các món ăn trong cỗ Tết cung đình Huế. Trong dân gian, cỗ Tết ở Huế chú ý nhiều đến các món bánh mứt cũng như món ăn thể hiện sự khéo léo, chăm chút của người phụ nữ ở đây. Bên cạnh những món vả trộn, gà trộn rau răm, thì món gỏi thập cẩm được coi là một món ăn thể hiện sự cầu kỳ, khéo léo thường được làm vào dịp đầu năm vì có màu sắc đẹp, nguyên liệu phong phú, đa dạng. Sau đĩa gỏi, cỗ tết ở Huế còn có các món dùng với cơm bò nấu thưng, bò ngâm nước mắm, cá chiên, chả ram và các món canh giò heo hầm, canh thập cẩm. Bữa cỗ cũng không thể thiếu các món nem, chả, tré là đặc trưng trong ẩm thực Huế. Đặc biệt mâm cỗ tết ở Huế còn thường thấy một chén nhỏ mắm tôm chua. Mắm là một đặc trưng của ẩm thực Việt Nam. Người ta có thể ăn mắm quanh năm, nhưng mâm cỗ ngày Tết ở miền Bắc và miền Nam, thường ít thấy món mắm, do quan niệm ngày xưa cho món mắm là món ăn của nhà nghèo. Tuy nhiên, chén mắm tôm chua trong mâm cỗ Huế là một nét đặc sắc hiếm có. Ngày nay, khi kinh tế đầy đủ, bữa ăn ngày Tết với các món ngon từ thịt, cá làm người ta dễ chán, thì món mắm lại được chú ý. Các bà nội trợ ngày nay, từ Bắc đến Nam lại thường có thói quen chuẩn bị trong nhà vài món mắm gi ành cho những ngày đầu năm, phòng khi cả nhà đã chán thịt mỡ, cá tôm. Cuối cùng, trong bữa cỗ Huế, các món bánh, mứt mới là món thể hiện được hết sự khéo léo của người phụ nữ Huế. Có thể kể món bánh đậu xanh nặn hình trái cây, bánh bó mứt hoặc món mứt quất làm thành nguyên quả và các món mứt gừng xăm, gừng khô, mứt sen. Phần lớn là những thức ăn ngọt có thể bảo quản dài ngày, ra đến ra g iêng vẫn còn hương vị.

Miền Nam với đặc trưng của một vùng đất có nhiều sản vật trù phú, thời tiết thuận lợi cho các loại cây, trái, gia súc, gia cầm hay thủy sản phát triển, đặc biệt vào dịp Tết. Mâm cơm ngày Tết của miền Nam có phần phong phú và không gò bó về nghi thức. Món khai vị cũng có chả, nem, gỏi gà xé phay, kiệu chua, tai heo ngâm giấm. Các món dự trữ thì có lạp xưởng, bao tử nhồi, da bao. Đối với đa số các gia đình miền Nam thì Tết đến nhà nào cũng có nồi thịt kho nước dừa ăn với dưa giá, dưa món, củ kiệu. Có củ kiệu thì còn phải chuẩn bị tôm khô. Đây là một món đơn giản mà người miền Nam nào cũng chuẩn bị cho ngày Tết. Khi có khách đến chơi đột xuất, có thể gắp ngay một dĩa củ kiệu với vài con tôm khô để khách nhâm nhi với ly rượu trong khi chờ bà chủ nhà chuẩn bị các món ăn khác. Bên cạnh đó, trong nhà cũng luôn có m ột nồi khổ qua hầm với mong muốn cực khổ qua đi. Đây cũng là một món ăn có tính mát, giúp tiêu thực và giải độc, phù hợp cho những ngày đầu năm.

Bánh tét

Tương tự như miền Trung, mâm cơm tết miền Nam cũng không thể thiếu món bánh tét. Bánh t ét miền Nam thoạt nhìn cũng giống với bánh tét miền Trung, nhưng thực tế có nhiều khác biệt. Như đã trình bày phần trên, bánh tét miền Trung gói chặt, nhân đậu xanh ít và chú ý đến yếu tố bảo quản cho được lâu. Bánh tét miền Trung gói từ gạo nếp sống, chỉ xốc với ít muối, trong khi bánh tét miền Nam thì rất đa dạng. Sự đa dạng này thể hiện từ nhân bánh, vỏ bánh cho đến cách tạo hình và chủng loại, màu sắc. Phần nếp bên ngoài có khi được trộn lẫn với dừa nạo, có khi với đậu đen, hoặc là hạt điều, là cẩm, lá dứa tạo ra nhiều màu sắc khác nhau. Phần nếp này thường được xào trên bếp với nước cốt dừa để nếp ra chất nhựa, giúp bánh dễ gói hơn, ngoài ra, khi ăn sẽ dẻo, thơm và béo ngậy vị dừa. Phần nhân thì ngoài nhân đậu xanh với mỡ, còn có nhân chuối, nhân thập cẩm, nhân đậu xanh trứng muối. Một số nơi còn tạo hình bên trong bánh thành hoa mai, chữ thọ, chữ phúc, khi cắt ra trông rất đẹp và độc đáo. Tuy nhiên phổ biến nhất vẫn là loại bánh tét nhân đậu xanh với thịt mỡ và lòng đỏ trứng muối. Khi bày ra bàn sẽ dọn ra ăn kèm với dưa món, củ kiệu, tôm khô, lạp xưởng. cà rốt, củ cải ngâm nước mắm.

Một số loại bánh tét độc đáo của miền Nam

Món tráng miệng trong mâm cơm ngày tết ở miền Nam thường có các loại mứt dừa, mứt me, mứt mãng cầu, mứt gừng dẻo, mứt củ năng, mứt khoai lang. Một món tráng miệng đặc sắc của miền Nam có tiêu thực rất tốt vào ngày tết là món cơm rượu. Món cơm rượu của miền Nam có cùng nguyên tắc chế biến với món rượu nếp miền Bắc. Chỉ khác phần tạo hình và loại nếp sử dụng. Người miền Bắc dùng nếp lức cho món rượu nếp, còn món cơm rượu của miền Nam thì làm từ nếp thơm thông thường. Tuy nhiên món rượu nếp của miền Bắc thường chỉ làm vào dịp tết Đoan ngọ, hay còn gọi là tết sâu bọ (mùng 5 tháng 5 Âm lịch), còn món cơm rượu ở miền Nam thì cả vào dịp Tết Nguyên đán, người ta cũng thường hay chuẩn bị để dùng như món tráng miệng có tác dụng tiêu thực.

Kết luận

Do điều kiện địa lý, khí hậu khác nhau nên mâm cỗ Tết các miền có sự khác biệt, tuy nhiên nhìn chung đều là những món ngon nhất gi ành cho dịp đầu năm mới, vừa là tỏ lòng hiếu kính với ông bà tổ tiên, vừa thể hiện lòng hiếu khách của người Việt Nam. Là một đất nước có truyền thống nông nghiệp, ngày Tết là ngày nhà nhà đã xong các công việc đồng áng, là thời điểm nghỉ ngơi, vui chơi kéo dài. Hàng quán, chợ búa cũng không mở cửa hay hoạt động, nhà nhà có thói quen làm nhiều món ăn để gi ành trong nhà, gần cả tháng. Các món ăn chế biến cho các bữa ăn trong dịp đầu năm mới là những món truyền thống mà ngày thường do công việc bận rộn hoặc cũng một phần do điều kiện kinh tế không cho phép, người ta ít được thưởng thức. Ngày nay khi kinh tế phát triển, các món truyền thống ngày Tết như bánh chưng, bánh tét, thịt kho trứng vịt, giò, chả, nem… đều có thể thưởng thức quanh năm. Vì vậy mâm cỗ ngày Tết phần nào thiếu đi sự háo hức, mong chờ của các thành viên trong gia đình. Thay vào đó, ngày nay người ta chú ý đến yếu tố tiện dụng. Thời gian “ăn tết” cũng rút ngắn, các món ăn chế biến vào dịp T ết cũng được cân nhắc kỹ lưỡng về dinh dưỡng, sức khỏe, hàm lượng cân đối. Mâm cỗ T ết ngày nay được đơn giản bớt, hoặc được thêm thắt vài món ăn có tính cách tân, nhằm thay đổi khẩu vị cho gia đình. Các bà nội trợ chỉ làm hoặc chuẩn bị những món theo đúng sở thích và truyền thống của gia đình, chú ý đảm bảo cân bằng về dinh dưỡng, món ăn phù hợp với ẩm thực hiện đại, có dinh dưỡng lành mạnh, để mâm cỗ Tết vẫn giữ được ý nghĩa truyền thống và sự thiêng liêng trong tâm thức mỗi người Việt. Sao cho sau mấy ngày Tết, khi trở về với công việc bình thường người ta sẽ có thêm niềm vui, thêm sức khỏe, thêm sự phấn chấn để bước vào một năm mới đầy hứa hẹn những điều tốt đẹp nhất.

Các Món Ẩm Thực Ngày Tết Ở 3 Miền Bắc, Trung, Nam / 2023

Các món ẩm thực ngày Tết ở miền Bắc

Mâm cỗ ngày Tết ở niềm Bắc rất tinh tế và có sự phối hợp hài hòa giữa các món ăn với nhau, giữa món khô và món nước, món thịt và các món rau. Đầu tiên bánh chưng xanh được gói bằng thứ gạo nếp chọn, dẻo để mang tới màu xanh mướt cho bánh chưng.

Bánh chưng thường được ăn với dưa hành có tác dụng chống ngán trong ngày Tết. Kế tới là món thịt nấu đông ăn kèm với dưa hành mang tới hương vị khó quên trong dịp đầu năm này. Bánh chưng xanh là món ăn mang ‘linh hồn’ của người Việt, thể hiện tinh hoa của trời đất. Trên bàn thờ vào ngày Tết của người miền Bắc không thể thiếu bánh chưng xanh.

Ngoài ra, các món ẩm thực ngày Tết ở miền Bắc không thể thiếu xôi gấc, gà luộc kèm lá chanh, nem rán, giò lụa và không thể thiếu những đĩa rau nộm để mâm cỗ thêm ngon miệng.

Ngoài ra, còn có đĩa xôi ăn với gà luộc rắc lá chanh, giò lụa, giò xào, nem rán, kèm đĩa nộm nhiều rau củ để bữa cỗ thêm ngon miệng. Món nước cũng không kém phần phong phú: nào giò heo hầm với măng lưỡi lợn, bóng nấu thập cẩm, miến nấu lòng gà, rồi bát mọc nước. Người ta còn chuẩn bị thêm nồi cá chép hoặc cá trắm kho riềng, nồi thịt bò kho quế, món nào cũng đậm đà hương vị.

Các món ẩm thực ngày Tết ở miền Trung

Người miền Trung cũng ưa chuộng sự cầu kỳ và tỉ mỉ nên rất chú trọng tới những món ăn ngày tết. Ở niềm Trung không có bánh chưng mà là bánh Tét, được gói bằng lá chuối có hình trụ dài, ăn kèm với món dưa củ cải hoặc cả rốt, dưa leo ngâm trong nước mắn đường. Bên cạnh đó, trong mâm cỗ ngày Tết của người miền Trung còn có những món như nem chua, chả, tré, gỏi…

Đặc biệt, mân cỗ ở Huế không thể thiếu món nem bò lụi, tôm chua thịt phat, chả tôm, gỏi vả. Ngoài ra còn có các món như bò nấu thưng, thịt nạc rim, giò heo hon, giò heo ướp nghệ tươi giã nát…

Các món ẩm thực ngày Tết ở miền Nam

Các món ẩm thực ngày Tết ở miền Nam vô cùng phong phí. Ở đây không chỉ có bánh tét nhân thịt mà còn có bánh tét nhân đậu đen, dừa nạo, bánh tét nhân ngọt, bánh tét nhân thập cẩm, đặc biệt là bánh tét lá cẩm, lá gấc hay bánh tét ngũ sắc.

Bên cạnh đó, trong ngày Tết của người dân ở miền Nam không thể thiếu món thịt kho tàu ăn kèm với dưa giá cải chua.

Khổ qua hầm thịt cũng là một trong các món ẩm thực ngày Tết không thể thiếu của người miền Nam vào ngày Tết, nhằm mang lại nhiều may mắn trong cuộc sống. Món nem bì, lòng heo khìa, lạp xưởng tươi, giò heo nhồi, gỏi gà xé phay trộn củ hành hoặc củ kiệu chua, tôm khô kiệu chua cũng là những món ăn không thể thiếu trong mân cỗ ngày Tết.

Ngán những món ăn quá nhiều thịt mỡ thì người dân thường làm cá lóc nướng hoặc hấp rồi cuốn với bánh tránh để chống ngán. Đây là món ăn vừa dễ ăn lại vừa bổ sung thêm rau xanh.

Bữa cơm cuối năm là thời điểm để tất cả mọi người đoàn tụ và gắn kết mọi người để ôn lại chuyện cũ trong 1 năm và bàn tính những chuyện trong năm mới. Do đó, trong sâu thẳm tiền thức của tất cả mọi người dân Việt Nam dù cư trú ở vùng nào thì mân cơm vào ngày Tết để gắn kết tình thân và có ý nghĩa rất thiêng liêng đối với mỗi người.

Mặc dù có rất nhiều thay đổi qua thời gian nhưng trong mân cỗ của người Việt ở Bắc, Trung, Nam vẫn giữ được các món ẩm thực ngày Tết truyền thống từ xa xưa, mang tới hương vị khó quên, hương vị của sự đoàn tụ đầu năm mới.

Ẩm Thực Tết Miền Bắc Và Cách Lên Thực Đơn Ngày Tết Miền Bắc / 2023

Với mỗi vùng miền, mâm cỗ ngày Tết lại mang những nét đặc trưng khác nhau. Vậy mâm cỗ tết miền bắc truyền thống sẽ có gì đặc biệt?Thành ngữ Việt Nam có câu: “Đói giỗ cha, no ba ngày Tết”. Tết là dịp đoàn tụ gia đình nên mâm cỗ ngày Tết cũng thường được chuẩn bị vô cùng thịnh soạn, thể hiện cho sự no ấm, hạnh phúc cũng như ước mong một năm mới đầy đủ và phát đạt. Món ngon ngày Tết miền Bắc rất đa dạng, trong đó phải kể đến các món như: Măng khô hầm xương, giò thủ, thịt đông, bánh chưng…

Bánh chưng xanh là linh hồn của ngày Tết cổ truyền, thể hiện tinh hoa đất trời qua bàn tay khéo léo của con người. Trên bàn thờ tổ tiên người miền Bắc dịp Tết không thể thiếu cặp bánh chưng xanh. Ngày nay, khi xã hội phát triển hiếm có hay rất khó tìm gia đình nào gói bánh chưng ngày Tết nhưng bánh chưng mua về cũng phải là loại ngon nhất. Gạo nếp phải chọn dẻo thơm nhất để lâu không bị lại gạo. Nhân bánh thường có thịt, đậu, hành khô, hạt tiêu. Bánh phải gói chặt tay, sau khi luộc suốt 14 tiếng vớt ra rửa qua nước lã rồi dùng một tấm ván cùng những vật nặng ép chặt bánh. Như vậy khi cắt bánh ăn không nát lại dẻo, cắn vào miệng bánh thơm lại bùi.

Bánh chưng – linh hồn của mâm cỗ tết miền Bắc

Đối với người Việt Nam, trong mâm cỗ ngày Tết từ xưa đến nay, giò thủ luôn giữ vị trí quan trọng và trở thành món ăn không thể thiếu. Giò là thịt giã trong cối đá cho thật nhuyễn, gói lá chuối thành hình ống, buộc lạt giang, rồi mang luộc, nhưng hấp thì giò ngon hơn. Giò thái theo khoanh, trắng mịn, bày lên đĩa, phải sắt giò cho gọn, trông đẹp mắt và dễ gắp. Khoanh giò trắng mịn, có vài lỗ nhỏ bằng hạt gạo do nước thoát ra thành bọt khi hấp, đó là giò lụa, làm bằng thịt heo (người Bắc gọi là thịt lợn). Nếu dùng thịt bò thì chỉ còn tên là giò bò.

Giò thủ là phải có trong thực đơn ngày tết miền Bắc

Thịt đông là món riêng có của mùa đông xuân Bắc bộ. Trong làn không khí lạnh, thịt đông trở nên ngon hơn. Món này được làm từ thịt heo ba chỉ, đôi khi được sử dụng cả gà, cộng thêm một mảng bì lợn. Tất cả đều được ninh nhừ. Sau khi nấu xong, bạn lấy khỏi bếp và đặt nồi thịt ra ngoài sân, đậy kỹ cho nó ăn gió uống sương, thu lấy cái rét mướt từ trời cao và đất thấp vào mình để sớm hôm sau. Trên mặt của nồi thịt đông là lớp ván mỡ có màu trắng như tuyết pha sắc vàng mịn như mặt hồ không gợn sóng. Một miếng thịt đông kèm một củ dưa hành, thì thật đúng nghĩa Tết bắc.

Thịt đông – nét đặc trưng của ẩm thực tết miền Bắc

Dưa món, hành muối thường được sử dụng như một món ăn kèm với bánh chưng hoặc với các loại thịt nhiều mỡ (thịt đông, thịt kho Tàu, thịt luộc) cho đỡ ngán trong những ngày Tết. Vị chua dịu, cay nhẹ của dưa và hành muối vừa giúp gia tăng hương vị vừa giúp cơ thể dễ tiêu hóa thức ăn nữa đấy.

Nem rán là món ăn dễ chế biến, đã trở thành món ăn quen thuộc trong các gia đình Việt Nam, đặc biệt là trong những dịp Tết. Nguyên liệu để làm nhân nem rán gồm: thịt heo băm nhỏ kết hợp với mộc nhĩ và gia vị. Tất cả hòa quyện vào nhau tạo nên một món ăn hấp dẫn, đặc trưng của mâm cỗ tết miền Bắc. Cả nhà quay quần bên nhau, cùng nhau thưởng thức món nem rán thì còn gì bằng. Vị giòn giòn, béo sẽ khiến bạn không thể từ chối được.

Nem rán không thể thiếu trong mâm cỗ ngày tết miền bắc

Gà là loại gia cầm rất thân thuộc và gắn liền với cuộc sống của con người không chỉ vào ngày Tết mà những ngày thường, họ quan niệm rằng “khách đến nhà không gà thì vịt” bằng cách giết những con gà, dùng nó làm ra những món ăn đãi khách trong ngày Tết cổ truyền như: miến măng gà, thịt gà. Vị chua của măng kết hợp với vị ngọt, béo của thịt gà và miến sẽ khiến bạn ấm bụng trong những ngày thời tiết se lạnh của miền Bắc, đồng thời thể hiện sự hiếu khách, coi nó như là một niềm vui, hạnh phúc trong những ngày Tết.

Cách làm miến măng gà

Bên cạnh những món nem, giò chả, bánh chưng dễ gây ngán trong ngày Tết không thể thiếu món rau thập cẩm xào thịt bò. Thông thường người miền Bắc họ sẽ chế biến thịt bò thành những món ăn đơn giản, nhanh mà vẫn mang đậm hương vị của ngày Tết.

Rau thập cẩm xào thịt bò sẽ giúp ẩm thực Tết miền Bắc thêm đa dạng

Với nhiều thế hệ người Việt Nam, chè kho đã trở thành món ăn thân thiết, luôn hiện diện trong mâm cỗ cúng gia tiên mỗi đêm giao thừa. Chè kho cũng là món ăn mời khách trong ngày mùng một Tết của người Việt Nam xưa. Khi khách đến chơi nhà chúc Tết, chủ nhà thường cắt từng miếng chè kho mời khách thưởng thức với trà sen.

Chè kho là món ăn truyền thống của ẩm thực Tết bắc bộ

Xuân về háo hức với những món ăn ngon, du xuân trong không khí vui vẻ ấm áp này không thể thiếu đi những món ăn ngày tết hấp dẫn như măng khô hầm chân giò. Nói đến món ăn này, chắc hẳn bạn đã một lần được thưởng thức, vị ngọt từ nước xương hầm và dai dai của măng khiến bạn khi ăn sẽ nhớ mãi.

Cách làmmăng khô hầm chân giò

Chỉ còn hơn 1 tháng nữa đến ngày Tết cổ truyền của dân tộc, cả nước đang háo hức chuẩn bị đón Tết, cùng hòa mình vào không khí xuân đang về. Dù ở đâu xa hay chính mảnh đất Việt Nam này, họ luôn mong chờ cái khoảnh khắc gia đình đoàn tụ, sum vầy trong năm mới.

Cập nhật thông tin chi tiết về Ẩm Thực Ngày Tết Của Người Nam Bộ / 2023 trên website Apim.edu.vn. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!